Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này xuất phát từ vùng đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam, nơi đời sống nông nghiệp lúa nước gắn liền với các lễ nghi, tập tục về hôn nhân và gia đình. Trong xã hội xưa, hôn nhân không chỉ là chuyện của hai người mà còn là sự sắp đặt, gắn kết giữa hai dòng tộc. "Duyên không thành" có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân: sự phản đối của gia đình, sự thay đổi tình cảm của một trong hai người, hoặc những biến cố xã hội. Nỗi lòng "vợ chồng biết thuở nào nguôi" phản ánh sự gắn bó sâu sắc trong văn hóa Việt, nơi người ta coi trọng tình nghĩa vợ chồng, "chén trầu là đầu câu chuyện". Nếu "anh không dốc lòng chồng vợ", nghĩa là thiếu sự vun đắp, thiếu trách nhiệm từ người đàn ông - trụ cột của gia đình theo quan niệm xưa, thì tình nghĩa sẽ không thể bền vững. Lời lẽ "hết nghĩa làm sui trọn đời" cho thấy quan niệm về mối quan hệ gia đình, dòng tộc rất quan trọng. Việc "làm sui" là trách nhiệm, là sự kính trọng lẫn nhau giữa hai bên gia đình. Khi tình cảm vợ chồng tan vỡ, mối quan hệ "làm sui" cũng chấm dứt, thể hiện sự dứt khoát nhưng cũng đầy tiếc nuối trong cách ứng xử của người xưa.