Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, nơi mà lễ giáo và các quy tắc về hôn nhân, gia đình được đặt lên hàng đầu. Trong sinh hoạt làng xã, các chàng trai cô gái thường có những dịp tiếp xúc, gặp gỡ thông qua các lễ hội, hội làng, hoặc trong quá trình lao động sản xuất chung như đi gặt, đi cấy, đi chăn trâu. Khi một chàng trai có tình cảm với một cô gái, việc đầu tiên và quan trọng nhất là phải tìm hiểu xem cô gái đó đã có nơi có chốn hay chưa. Nếu cô gái đã có chồng, mọi chuyện sẽ dừng lại để tránh mang tiếng xấu cho cả hai gia đình, tránh gây ra những rắc rối, bất hòa trong làng xóm. Ngược lại, nếu cô gái còn độc thân, chàng trai mới có thể mạnh dạn bày tỏ tình cảm và tiến xa hơn. Cô gái khi nhận được lời hỏi thăm của chàng trai, vì e thẹn và cũng để khẳng định mình là người đoan trang, gìn giữ tiết hạnh, đã dùng những hình ảnh quen thuộc trong đời sống sinh hoạt hàng ngày. Chiếc nón là vật dụng cá nhân, gắn liền với người phụ nữ, nếu nón của ai đó bị ai dùng thì đó là sự thân mật, có chủ. Tương tự, người con gái đã có chồng thì đương nhiên là có một người đàn ông làm chỗ dựa, là gia đình, nên sẽ không đi đâu một mình hay tự do lãng đãng như người còn độc thân. Lời khẳng định của cô gái vừa chân thật, vừa khéo léo, vừa thể hiện sự trong trắng, đoan trang của mình, vừa tạo điều kiện cho chàng trai tiếp tục mối quan hệ.