Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này thuộc thể loại "Ca dao dân ca" và được cho là ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. Giai đoạn này, Sài Gòn (nay là Thành phố Hồ Chí Minh) đang trên đà phát triển mạnh mẽ, trở thành một trung tâm kinh tế, văn hóa sầm uất của cả nước. Việc "chợ Sài Gòn cất mới" phản ánh sự phồn thịnh, giao thương tấp nập, là biểu tượng cho một cuộc sống mới, hiện đại. Trong bối cảnh đó, tình yêu đôi lứa cũng có những cách biểu đạt mới mẻ hơn. Câu ca dao này có thể bắt nguồn từ những buổi gặp gỡ, giao lưu tại các khu chợ, bến cảng sầm uất, nơi các chàng trai, cô gái có cơ hội tiếp xúc và trao gửi tình cảm. Hình ảnh "ghe tàu lui tới" gợi lên không khí nhộn nhịp, sự kết nối giữa các vùng miền, và cũng là phương tiện để các chàng trai từ phương xa đến với "mảnh đất lành" Sài Gòn. Lời tỏ tình được cất lên một cách tế nhị, không phô trương, thể hiện nét văn hóa ứng xử tinh tế của người xưa. Nó không chỉ là lời bày tỏ tình cảm cá nhân mà còn phản ánh một phần đời sống sinh hoạt, tâm lý, và khát vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, với tình yêu đôi lứa đẹp đẽ.