Nguồn gốc và Xuất xứ
Đoạn ca dao này thuộc thể loại ca dao trữ tình, thường được sáng tác trong bối cảnh đời sống làng xã Việt Nam xưa, đặc biệt là những câu chuyện tình yêu đôi lứa. Khi một cô gái yêu một chàng trai ở xa, hoặc chàng trai đi xa để lập nghiệp, mưu sinh, người con gái ở nhà thường mang nỗi tương tư, nhớ nhung da diết. Nỗi nhớ này không chỉ thể hiện qua lời ca mà còn qua cách ăn, nết ở, sinh hoạt hàng ngày bị xáo trộn. Hình ảnh "lược thưa biếng chải, gương tàu biếng soi" phản ánh sự thiếu chăm sóc bản thân khi tâm trí bị chiếm hữu bởi nỗi nhớ. "Cái sập đá hoa", "vườn hoa" là những vật dụng, không gian quen thuộc gắn liền với cuộc sống sinh hoạt, nơi hẹn hò hoặc nơi cô gái thường lui tới, nay trở nên trống vắng. "Bỏ vắng em không ngồi", "mặc người quay tơ" cho thấy sự ưu tư, phiền muộn lấn át mọi hoạt động thường nhật. "Ra ngẩn vào ngơ", "đêm quên giấc ngủ ngày mơ trận cười" là những biểu hiện sinh động của trạng thái tâm lý bị chi phối mạnh mẽ bởi tình yêu và nỗi nhớ. Câu cuối "bấy lâu nay gần bến, xa vời" có thể ám chỉ khoảng cách địa lý (gần nơi sông nước, bến đò nhưng lại xa cách về tình cảm) hoặc ẩn dụ cho sự mong manh, xa vời của hạnh phúc lứa đôi.