Ghe em rẽ vô ngọn, anh chẳng đón chẳng chờ

Ghe anh tách bến tách bờ, em buồn cho trăng mờ sao lặn

Mình lấy nhau chẳng đặng bởi bà mai lưỡi vắn ít lời

Mật đường dù chẳng đi đôi

Chút hương rớt lại, một đời chưa quên

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao là lời than thở, tâm sự của cô gái về mối tình không thành. Lời ca thể hiện nỗi buồn day dứt, nỗi nhớ khôn nguôi về một người mình yêu thương nhưng không thể đến được với nhau.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca mở đầu bằng hình ảnh hai chiếc ghe, một của cô gái và một của chàng trai, đang di chuyển trên sông nước. Chiếc ghe của cô gái đi trước, chàng trai không thể hay không muốn đón. Chiếc ghe của chàng trai thì tách bến, xa bờ, khiến cô gái thêm buồn và nhớ.

Nghĩa bóng

Câu ca diễn tả sự chia ly, xa cách đầy nuối tiếc và buồn bã trong tình yêu. Nó còn nói lên sự bất lực của con người trước những rào cản, định kiến xã hội hoặc sự sắp đặt của người lớn, khiến tình yêu không thể đơm hoa kết trái.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Đoạn ca dao này có nguồn gốc từ vùng sông nước miền Trung Việt Nam, nơi đời sống gắn liền với sông ngòi, kênh rạch và việc đi lại chủ yếu bằng ghe thuyền. "Ghe em rẽ vô ngọn, anh chẳng đón chẳng chờ" gợi lên cảnh sinh hoạt trên sông nước. "Ghe anh tách bến tách bờ" là hình ảnh ẩn dụ cho sự chia ly, không còn gần gũi. Việc không thể lấy nhau vì "bà mai lưỡi vắn ít lời" phản ánh một phần hủ tục, sự can thiệp của người mai mối hoặc người lớn trong việc hôn nhân thời xưa, nơi lời nói của người có quyền lực có thể quyết định số phận đôi lứa. Câu "mật đường dù chẳng đi đôi" ý nói dù ngọt ngào, êm đẹp đến mấy nhưng nếu không được chấp nhận thì cũng không thành. "Chút hương rớt lại, một đời chưa quên" là lời khẳng định tình cảm sâu đậm, dù mối tình không thành nhưng dư âm vẫn còn mãi.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi hai người yêu nhau nhưng gia đình ngăn cản, một người bạn có thể nói: "Thôi, dù có tiếc nuối thế nào thì cũng đành chấp nhận thôi, "mật đường dù chẳng đi đôi" mà.""
Phân tích: Trong trường hợp này, câu ca dao được dùng để an ủi, khuyên nhủ người đang buồn vì tình yêu không thành. Nó nhấn mạnh sự thật rằng đôi khi những điều tốt đẹp cũng không thể đến với nhau nếu có những yếu tố cản trở không thể vượt qua.

Kết luận

Đoạn ca dao là lời tâm tình chân thành, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn và tình cảm của người phụ nữ Việt Nam trong tình yêu. Nó mang giá trị nghệ thuật cao với ngôn ngữ giản dị, hình ảnh giàu sức gợi, âm điệu buồn thương da diết.
# Tình yêu đôi lứa # mai mối

Bài viết liên quan