Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này có khả năng xuất phát từ vùng sông nước miền Trung hoặc miền Nam Việt Nam, nơi giao thông đường thủy và việc đi lại bằng ghe thuyền là phổ biến trong đời sống sinh hoạt. Hoàn cảnh ra đời có thể gắn liền với tục lệ kén chồng, cưới gả thời xưa, khi mà nam nữ thụ thụ bất thân, người con gái thường rất e dè, giữ mình trước người khác giới, đặc biệt là người mình có tình cảm. Việc "chẳng dám cầm" thể hiện rõ nét sự rụt rè, theo khuôn phép của người phụ nữ. "Hai vạt áo lụa ướt đầm như mưa" không chỉ là hình ảnh tả thực mà còn gợi tả tâm trạng của người con gái, có thể là sự xúc động, bối rối trước tình cảm chân thành hoặc nỗi buồn khi phải xa cách, chia ly. Trong bối cảnh xã hội phong kiến, nơi lễ giáo hà khắc, những tình cảm nam nữ thường phải giấu kín, sự thể hiện tình cảm qua hành động nhỏ nhặt hay những giọt nước mắt thầm lặng là điều dễ hiểu. Đây là một minh chứng cho sự tinh tế trong cách biểu đạt tình cảm của người xưa, thông qua những hình ảnh gần gũi với đời sống lao động và sinh hoạt thường ngày.