Giường này ai trải chiếu đây

Đêm qua không ngủ, đêm nay không nằm

Một chăn đắp chẳng kín chân

Hai chăn đắp để muôn phần xót xa

Ba chăn thương nhớ cả ba

Hay là mình đã năm ba tớ thầy

Hay là mình giận ta đây

Mình cho ta biết một giây kẻo sầu

Tin đi mối lại đã lâu

Mình về lấy vợ để sầu cho ta

Càng nom thì bóng càng xa

Chàng về lấy vợ cho ta lấy chồng

Đố ai khuyên gió bóng thông

Đố ai xúi giục cho rồng phun mưa

Ruột tằm bối rối vò tơ

Tay khoan tay rẽ cho thưa mối sầu.

— Văn học dân gian Việt Nam
Tác phẩm ca dao "Giường này ai trải chiếu đây" là lời than thở, tự vấn của người phụ nữ về nỗi nhớ nhung da diết trong đêm vắng. Bài ca thể hiện tâm trạng cô đơn, khắc khoải khi người yêu đi xa, để lại bao nỗi sầu muộn.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu thơ mở đầu bằng hình ảnh chiếc giường trống vắng, sự băn khoăn không biết ai sẽ trải chiếu. Sau đó là nỗi trằn trọc không ngủ, không nằm được vì lạnh lẽo và nhớ thương. Việc đắp một, hai, ba chăn đều không đủ sức xua đi cái lạnh của đêm hay nỗi xót xa trong lòng.

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng thể hiện nỗi nhớ thương da diết, khôn nguôi khi người yêu hoặc chồng đi xa. "Năm ba tớ thầy" là ẩn dụ cho những mối quan hệ ràng buộc, có thể là duyên phận đã định hoặc hoàn cảnh éo le ngăn cách. Câu ca còn ngụ ý về sự cô đơn, bế tắc và nỗi buồn không thể chia sẻ cùng ai.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này thuộc thể loại "tự tình", ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến xưa, nơi mà thân phận người phụ nữ thường chịu nhiều thiệt thòi, đặc biệt là trong tình yêu và hôn nhân. Sự chia cắt do chiến tranh, đi làm ăn xa, hoặc những lễ giáo hà khắc đã đẩy nhiều đôi lứa vào cảnh ngộ chia ly. Câu ca thể hiện nỗi lòng của người phụ nữ quê mùa, chân chất, yêu chồng tha thiết nhưng lại phải chịu cảnh chồng đi xa, hoặc người yêu đi lấy vợ. Hình ảnh "giường ai trải chiếu", "chăn đắp" là những vật dụng quen thuộc trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, gợi lên không gian phòng the cô quạnh. "Ruột tằm bối rối vò tơ" là hình ảnh ẩn dụ về tâm trạng rối bời, muộn phiền, muốn tìm cách gỡ rối nỗi sầu nhưng lại bất lực. "Tay khoan tay rẽ" thể hiện sự cố gắng tuyệt vọng để xua đi nỗi nhớ, nhưng sầu muộn vẫn bủa vây.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi bạn bè đi làm ăn xa hoặc đi du học, ai đó có thể lẩm bẩm "Giường này ai trải chiếu đây" để diễn tả nỗi nhớ."
Phân tích: Câu này được dùng để diễn tả sự trống vắng, thiếu vắng một người thân yêu. Nó thể hiện tâm trạng buồn bã, cô đơn của người ở lại khi người kia đã rời xa nơi quen thuộc.

Kết luận

Bài ca dao là lời tâm tình sâu lắng, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn và sức chịu đựng của người phụ nữ Việt Nam trước nỗi nhớ nhung, chia ly. Giá trị nghệ thuật nằm ở ngôn ngữ giản dị, hình ảnh giàu sức gợi và giọng điệu ai oán, day dứt.
# Tình yêu đôi lứa # than thở # giận dỗi

Bài viết liên quan