Hái rau bẻ củi trên cồn

Mót lúa đồng nội, nuôi con tháng ngày

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Hái rau bẻ củi trên cồn, Mót lúa đồng nội, nuôi con tháng ngày" là một lời ca trữ tình mộc mạc, phản ánh cuộc sống lao động lam lũ của người phụ nữ Việt Nam xưa. Nó thể hiện tình yêu thương con sâu sắc và ý chí kiên cường trong hoàn cảnh khó khăn.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca mô tả hình ảnh người phụ nữ lên cồn hái rau, bẻ củi để có cái ăn cho gia đình, và ra đồng mót những bông lúa sót lại sau mùa gặt để nuôi con. Công việc này diễn ra quanh năm, không quản ngày đêm vất vả.

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng, câu ca ngợi đức tính cần cù, chịu khó, hy sinh vì chồng con của người phụ nữ. Nó còn là lời khẳng định về sự gắn bó thiêng liêng giữa mẹ và con, về sức sống mãnh liệt của tình mẫu tử dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh nền nông nghiệp lúa nước truyền thống của Việt Nam, nơi người phụ nữ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc đảm đang việc nhà, đồng áng và chăm sóc con cái. "Hái rau bẻ củi trên cồn" là hình ảnh quen thuộc, mô tả hoạt động sinh kế phụ trợ, tận dụng tài nguyên thiên nhiên sẵn có ở những vùng đất ven sông, ven biển hoặc khu vực đất trống. "Mót lúa đồng nội" là một tập quán canh tác mang tính nhân văn sâu sắc, thể hiện sự sẻ chia, tiết kiệm và lòng nhân ái. Sau khi gặt xong, những người nông dân nghèo, phụ nữ và trẻ em thường được phép vào ruộng để nhặt nhạnh những bông lúa còn sót lại. Hoạt động này không chỉ giúp họ có thêm lương thực trong những lúc giáp hạt mà còn thể hiện tinh thần cộng đồng, tương thân tương ái. "Nuôi con tháng ngày" là lời khẳng định về trách nhiệm và tình yêu thương vô bờ bến của người mẹ, bất kể sự vất vả, gian khó của cuộc sống mưu sinh.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi thấy mẹ mình vất vả làm lụng, người con có hiếu thường nói: "Con thương mẹ lắm, mẹ cứ nghỉ ngơi, để con lo cho mẹ". Câu nói này gợi nhớ đến ý nghĩa của câu ca dao."
Phân tích: Trong trường hợp này, câu ca dao được liên hệ để diễn tả sự cảm phục trước đức hy sinh, sự tần tảo của người mẹ. Người con muốn bày tỏ lòng biết ơn và mong muốn chia sẻ gánh nặng với mẹ, tương tự như những gì câu ca dao mô tả về sự vất vả để nuôi con.

Kết luận

Câu ca dao "Hái rau bẻ củi trên cồn, Mót lúa đồng nội, nuôi con tháng ngày" có giá trị nghệ thuật cao bởi ngôn ngữ giản dị, hình ảnh chân thực và cảm xúc sâu lắng. Nó ca ngợi phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam và tình mẫu tử thiêng liêng.
# Lao động sản xuất # Than thân trách phận # mẹ # người phụ nữ # nghèo đói # nuôi con # mót lúa

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Khác # đánh cá # Quảng Ninh

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Vạn Đồn # đánh cá # Quảng Ninh