Hỡi cô mặc yếm hoa hiên,

Có muốn lấy tiền thì xuống tàu Tây.

Có xuống thì xuống hôm nay,

Kẻo mai tàu chạy một ngày một xa.

Có lấy thì lấy quan ba,

Chớ lấy lính tập mà ra Hải Phòng.

Câu ca dao "Hỡi cô mặc yếm hoa hiên" là một áng văn chương dân gian giàu tính biểu tượng. Nó phản ánh một phần đời sống tinh thần và quan niệm về hôn nhân của người Việt xưa, đặc biệt trong giai đoạn có sự giao thoa văn hóa.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh Việt Nam bắt đầu có sự tiếp xúc với người Pháp vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. "Tàu Tây" ám chỉ những con tàu của người Pháp, phương tiện di chuyển chính của họ đến Việt Nam. "Quan ba" là cách gọi dân dã chỉ những viên chức Pháp hoặc những người Việt giàu có, có địa vị trong xã hội thời bấy giờ, thường có khả năng kinh tế tốt. Sự xuất hiện của những người "Tây" này mang theo của cải, vật chất, và cả những tư tưởng mới, đã tạo ra một sức hút nhất định, đặc biệt là đối với những người phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn hoặc mong muốn đổi đời. Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều hạn chế, việc lấy một người "Tây" hay một "quan ba" có thể mang lại cuộc sống sung túc, tiện nghi, khác xa với cuộc sống lam lũ, vất vả của người dân lao động. Tuy nhiên, bên cạnh đó, câu ca dao cũng thể hiện sự dè dặt, thậm chí là phê phán thái độ chạy theo vật chất một cách mù quáng, bỏ qua các giá trị truyền thống như tình yêu, sự môn đăng hộ đối về mặt tâm hồn. "Lính tập" ám chỉ những người lính bản xứ phục vụ cho quân đội Pháp, họ thường có cuộc sống bấp bênh, thu nhập không cao và ít có tương lai, do đó việc lấy họ không mang lại lợi ích vật chất rõ rệt.

Đây là một lời khuyên nhủ ý nghĩa về lựa chọn bạn đời, thể hiện quan niệm sâu sắc về giá trị tình cảm và hôn nhân. Câu ca dao vẫn giữ nguyên giá trị trong việc định hướng lối sống lành mạnh, đề cao tình yêu chân chính.