Khế với sung, khế chua, sung chát

Mật với gừng, mật ngọt, gừng cay

Đó với đây chẳng duyên thì nợ

Đây với đó chẳng vợ thì chồng

Dây tơ hồng chưa xe đã mắc

Rượu quỳnh tương chưa nhắp đã say

Câu ca dao "Khế với sung..." là một lời tỏ tình mộc mạc, chân thành trong kho tàng ca dao Việt Nam. Tác phẩm thể hiện khát vọng gắn bó tình duyên lứa đôi qua những hình ảnh gần gũi với đời sống nông thôn.

Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống lao động và sinh hoạt văn hóa của người Việt xưa, đặc biệt là trong cộng đồng nông nghiệp. Hình ảnh "khế với sung", "mật với gừng" là những sản vật quen thuộc, gắn liền với bữa ăn, nếp sống hàng ngày của người dân. Khế chua, sung chát là những loại quả phổ biến, có vị đặc trưng, thường được trồng sau nhà hoặc ven làng. Mật ong và gừng là những gia vị, dược liệu quý giá, vừa dùng để chế biến món ăn, vừa có tác dụng chữa bệnh. Sự đối lập về vị giác "chua - chát", "ngọt - cay" tượng trưng cho những nét tính cách, hoàn cảnh khác biệt của con người. "Dây tơ hồng" là biểu tượng quen thuộc trong văn hóa Á Đông về mối lương duyên trời định, sự se kết giữa hai người. "Rượu quỳnh tương" là thứ rượu ngon, quý, mang ý nghĩa về sự nồng nàn, say đắm. Hoàn cảnh ra đời của câu ca dao có thể gắn liền với những dịp lễ hội, sinh hoạt cộng đồng, nơi nam nữ thanh niên có cơ hội gặp gỡ, giao duyên. Nó phản ánh ước mong về một mối tình đẹp, gắn bó bền chặt, vượt qua mọi khác biệt, đi đến hôn nhân, như một lời cầu chúc cho hạnh phúc lứa đôi.

Câu ca dao là một minh chứng cho nghệ thuật ẩn dụ tinh tế của dân gian. Tác phẩm không chỉ thể hiện tình yêu đôi lứa mà còn gửi gắm triết lý về duyên phận, sự hòa hợp trong cuộc sống, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc.