Khen ai khéo họa dư đồ

Giữa nơi thành thị có hồ xanh trong

Ngựa xe muôn nẻo phố đông

Một tòa cổ miếu, đôi dòng thanh lưu

Trăng soi nước, nước in cầu

Bức tranh thiên cổ đượm màu yêu thương

Có hoa ánh bóng tà dương

Nghìn xưa hưng bá đồ vương chốn này

— Văn học dân gian Việt Nam
Tác phẩm ca dao "Khen ai khéo họa dư đồ" là một bức tranh thủy mặc sống động, vẽ nên vẻ đẹp cổ kính và yên bình của một vùng đất. Câu ca dao mang âm hưởng trầm lắng, gợi lên cảm xúc hoài niệm về quá khứ.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca dao tả cảnh một hồ nước xanh trong giữa lòng thành thị sầm uất, có ngựa xe tấp nập qua lại. Nổi bật giữa khung cảnh đó là một ngôi miếu cổ kính, soi bóng xuống dòng nước trong vắt, làm cho cảnh vật thêm phần thanh tao, thơ mộng.

Nghĩa bóng

Vượt lên trên ý nghĩa tả cảnh, câu ca dao còn ngụ ý về sự tồn tại của những giá trị cổ xưa, những nét đẹp văn hóa truyền thống giữa lòng cuộc sống hiện đại hối hả. Nó gợi nhắc về cội nguồn, về những điều tốt đẹp đáng trân trọng.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao "Khen ai khéo họa dư đồ" có khả năng ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam thời phong kiến, khi các đô thị bắt đầu hình thành và phát triển, đan xen giữa nét cổ kính và sự nhộn nhịp của đời sống. "Dư đồ" có thể hiểu là bức tranh phong cảnh còn sót lại, hoặc một vùng đất có cảnh quan đẹp đẽ, được ví như một bức họa. Hồ nước, miếu cổ, cầu đều là những hình ảnh quen thuộc trong kiến trúc và cảnh quan của các làng quê, thị tứ xưa. Sự xuất hiện của "ngựa xe muôn nẻo phố đông" cho thấy sự phát triển, giao thương của một đô thị. "Thanh lưu" chỉ dòng nước trong, êm đềm, mang lại sự thư thái. "Bức tranh thiên cổ" chỉ vẻ đẹp vượt thời gian, mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa. "Hưng bá đồ vương chốn này" có thể ám chỉ đây là nơi từng có những bậc đế vương, những người có công khai phá, xây dựng, hoặc nơi có phong thủy tốt, tiềm ẩn sự hưng thịnh. Nó phản ánh ước vọng về một nơi an cư lạc nghiệp, nơi kết hợp hài hòa giữa con người, thiên nhiên và lịch sử.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi xem ảnh một ngôi chùa cổ kính nằm giữa khu đô thị hiện đại, tôi chợt nhớ đến câu ca dao: "Khen ai khéo họa dư đồ...""
Phân tích: Câu ca dao được dùng để ví von, so sánh vẻ đẹp cổ kính, yên bình của một di tích lịch sử nằm giữa lòng phố xá ồn ào, tấp nập. Nó thể hiện sự ngưỡng mộ trước vẻ đẹp vượt thời gian và sự tồn tại bền bỉ của những giá trị văn hóa truyền thống.

Kết luận

Bằng ngôn ngữ giản dị mà giàu hình ảnh, câu ca dao đã khắc họa thành công bức tranh phong cảnh giàu chất thơ. Tác phẩm ca ngợi vẻ đẹp truyền thống, sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên, đồng thời gợi lên niềm tự hào về lịch sử văn hóa dân tộc.
# Quê hương đất nước # Thăng Long - Hà Nội

Bài viết liên quan