Khi đi cửa Hội còn không

Khi về cửa Hội đồn trong, điếm ngoài

Câu ca dao "Khi đi cửa Hội còn không, Khi về cửa Hội đồn trong, điếm ngoài" là một lời than thở đầy xót xa về sự suy đồi, tan nát của một gia đình hay một mối quan hệ.

Câu ca dao này phản ánh một thực tế đau lòng trong xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế khó khăn hoặc chiến tranh loạn lạc. "Cửa Hội" có thể hiểu theo nhiều nghĩa: có thể là tên một địa danh, một gia tộc, hoặc một đơn vị hành chính. "Khi đi cửa Hội còn không" diễn tả sự nguyên vẹn, đủ đầy, thịnh vượng lúc ban đầu. "Khi về cửa Hội đồn trong, điếm ngoài" là hình ảnh ẩn dụ cho sự tàn phế, đổ nát. "Đồn" và "điếm" là những công trình xưa dùng để canh gác, kiểm soát, khi chúng bị bỏ hoang, xiêu vẹo, nghĩa là nơi đó đã không còn ai quản lý, không còn sự sống, không còn sự ấm no. Câu ca dao này thường gắn liền với những câu chuyện về sự ly tán, mất mát do thù hận, chiến tranh, hoặc do sự suy đồi đạo đức dẫn đến tan cửa nát nhà. Nó là tiếng lòng của những người phụ nữ, những người dân nghèo phải gánh chịu hậu quả nặng nề.

Câu ca dao là lời tố cáo đầy sức lay động về sự tàn khốc của hoàn cảnh và hậu quả của những biến động xã hội. Nó thể hiện tài năng của nhân dân trong việc dùng hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi để diễn tả nỗi đau mất mát.