Kìa Di Lĩnh đó mây tà

Bước đi một bước lòng đà quặn đau,

Đường xuống bến kẻ sau người trước

Thuyền cập bờ cứ bước mà lên.

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao 'Kìa Di Lĩnh đó mây tà...' khắc họa nỗi niềm chia ly đầy day dứt. Lời ca thể hiện tâm trạng buồn bã, luyến tiếc khi phải rời xa quê hương, bạn bè hoặc người thân yêu.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu thơ miêu tả cảnh vật trước mắt: trên đỉnh Di Lĩnh mây giăng kín, báo hiệu một buổi chiều tà sắp đến. Dưới chân núi, mọi người đang lần lượt xuống bến để lên thuyền, tạo nên khung cảnh chia tay đầy xúc động.

Nghĩa bóng

Hình ảnh mây tà tượng trưng cho sự chia ly sắp đến, mang đến nỗi buồn và sự đau đớn trong lòng. Lời ca gợi lên bài học về sự gắn bó, tình cảm con người và nỗi nhớ quê hương da diết khi phải xa cách.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này có khả năng ra đời trong bối cảnh những cuộc di cư, ly tán, hoặc khi con người phải rời xa quê hương để mưu sinh, lập nghiệp. Đỉnh Di Lĩnh, một địa danh có thực, gợi lên hình ảnh về một vùng đất quen thuộc. Cảnh mây giăng báo hiệu chiều tà, một thời điểm thường gắn liền với sự chia ly, kết thúc của một ngày, tượng trưng cho sự kết thúc của một giai đoạn gắn bó. Việc 'bước đi một bước lòng đà quặn đau' thể hiện nỗi đau của sự chia cắt. 'Đường xuống bến kẻ sau người trước' cho thấy một cuộc chia tay tập thể, có thể là cả làng đi xa hoặc một nhóm người cùng rời đi. Tập quán lên thuyền rời bến là hình ảnh quen thuộc trong văn hóa Việt Nam, đặc biệt là ở các vùng sông nước hoặc gần biển, nơi giao thông đường thủy đóng vai trò quan trọng trong đời sống sinh hoạt và giao thương. Câu ca dao phản ánh sâu sắc tâm lý con người Việt Nam luôn coi trọng tình nghĩa, quê hương, gia đình, và nỗi buồn khi phải rời xa những điều thân thương ấy.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi chia tay bạn thân lên đường du học, tôi đã nghẹn ngào nói: 'Thôi bạn về đi, mai tà lại nhớ 'kìa Di Lĩnh đó mây tà...', mình sẽ nhớ bạn lắm'."
Phân tích: Câu ca dao được dùng để diễn tả sự luyến tiếc, buồn bã khi phải chia tay người thân yêu. Nó nhấn mạnh nỗi đau và sự khó khăn trong khoảnh khắc chia ly, thể hiện tình cảm sâu sắc giữa hai người.

Kết luận

Câu ca dao là một minh chứng cho nghệ thuật diễn tả tâm trạng tinh tế của dân gian. Nó không chỉ khắc họa nỗi buồn chia ly mà còn bộc lộ tình cảm gắn bó sâu nặng với quê hương, con người.

Bài viết liên quan