Kiểng vật còn đây người trồng đâu mất

Bạn ngọc xa rồi gia thất ai coi

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Kiểng vật còn đây người trồng đâu mất? Bạn ngọc xa rồi gia thất ai coi" là một lời than thở đầy day dứt, thể hiện nỗi nhớ thương và sự cô đơn của con người khi người thân yêu đã ra đi, để lại bao sự tiếc nuối.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca là cây cảnh vẫn còn đó nhưng người chăm sóc, vun trồng đã không còn nữa. Người bạn quý báu, tri kỷ cũng đã đi xa, không biết gia đình, con cháu sẽ được ai chăm sóc, lo liệu.

Nghĩa bóng

Câu ca gợi lên sự trống vắng, hụt hẫng khi mất đi người thân yêu, người có vị trí quan trọng trong cuộc sống. Nó còn là lời nhắc nhở về sự vô thường của cuộc đời, mọi thứ đều có thể thay đổi, và tình cảm con người là thứ quý giá cần trân trọng.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này có khả năng bắt nguồn từ đời sống nông nghiệp, sinh hoạt làng xã xưa của người Việt. Hình ảnh "kiểng vật" (cây cảnh) là biểu tượng cho những gì được vun trồng, chăm sóc bằng cả tâm huyết. Việc "người trồng đâu mất" gợi lên sự mất mát lớn lao, có thể là sự ra đi của người chủ gia đình, người lao động chính, hoặc người có tài, có đức trong làng mà mọi người nương tựa. "Bạn ngọc" chỉ người bạn tri kỷ, người bạn tâm giao, người cộng sự đắc lực đã cùng chia sẻ, gánh vác. Sự ra đi của họ khiến cho gia đình (gia thất) rơi vào cảnh neo đơn, trống vắng, không người dìu dắt, bảo ban, lo toan. Bối cảnh xã hội phong kiến xưa, vai trò của người trụ cột gia đình và những mối quan hệ thân thiết rất quan trọng, khi họ mất đi, gánh nặng và sự cô đơn càng thêm nặng nề. Do đó, câu ca phản ánh nỗi lòng chung của nhiều người dân khi chứng kiến sự mất mát người thân, người quan trọng trong cuộc sống, để lại niềm tiếc thương và nỗi lo cho tương lai.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Nghe tin ông hàng xóm mất, bà lão thở dài: "Kiểng vật còn đây người trồng đâu mất? Bạn ngọc xa rồi gia thất ai coi.""
Phân tích: Bà lão dùng câu ca dao để bày tỏ sự tiếc thương trước sự ra đi đột ngột của người hàng xóm, người đã từng gắn bó, giúp đỡ gia đình bà. Bà cũng ngụ ý lo lắng cho vợ con ông ấy khi giờ đây không còn chỗ dựa.

Kết luận

Câu ca dao là một lời than thở chân thành, thấm đẫm tình cảm con người. Nó mang giá trị nhân văn sâu sắc, nhắc nhở chúng ta về sự vô thường và tầm quan trọng của tình thân, tình bạn trong cuộc sống.
# Tình yêu đôi lứa

Bài viết liên quan