Làm ruộng thì phải đắp đìa

Vừa để giữ nước, đi về dễ đi

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Làm ruộng thì phải đắp đìa / Vừa để giữ nước, đi về dễ đi" là một lời khuyên sâu sắc trong kho tàng ca dao dân ca Việt Nam. Nó thể hiện sự khéo léo, thông minh của người nông dân trong việc cải tạo đất đai và tối ưu hóa lao động.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca dao là khi làm ruộng, người nông dân cần phải đào ao, đắp bờ để giữ nước tưới tiêu cho ruộng đồng. Đồng thời, việc đắp đìa còn tạo ra lối đi thuận tiện, giúp việc di chuyển ra vào đồng ruộng được dễ dàng hơn.

Nghĩa bóng

Về nghĩa bóng, câu ca dao khuyên con người cần có sự chuẩn bị chu đáo, có kế hoạch rõ ràng trước khi bắt tay vào công việc. "Đắp đìa" tượng trưng cho việc tạo dựng nền tảng, chuẩn bị phương tiện cần thiết để đạt được mục tiêu. "Đi về dễ đi" là sự thuận lợi, thành công trong công việc.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời từ thực tiễn sản xuất nông nghiệp lúa nước lâu đời của người Việt. Trong nền văn minh lúa nước, việc thủy lợi luôn đóng vai trò tối quan trọng. Đất đai thường được chia thành các thửa ruộng nhỏ, việc đào ao, đắp đìa giữa các khu ruộng không chỉ có tác dụng trữ nước mưa, nước từ các nguồn khác để cung cấp cho cây trồng, mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc thoát nước khi úng lụt. Bên cạnh đó, bờ đìa còn là nơi người dân đi lại, vận chuyển nông cụ, sản phẩm. Việc quy hoạch ruộng đất, đào đắp ao đìa một cách khoa học đã trở thành kinh nghiệm quý báu được truyền từ đời này sang đời khác, góp phần nâng cao năng suất cây trồng và ổn định đời sống. Hoàn cảnh ra đời của câu ca dao gắn liền với tập quán canh tác, với tư duy thực tế, nhạy bén với tự nhiên của người nông dân Việt Nam thời phong kiến và cả sau này.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi chuẩn bị cho dự án kinh doanh mới, sếp tôi thường nhắc "Làm ruộng thì phải đắp đìa" để nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu thị trường và lập kế hoạch chi tiết."
Phân tích: Trong ngữ cảnh này, câu ca dao được dùng để khuyên nhủ mọi người trong nhóm về sự cần thiết của việc chuẩn bị kỹ lưỡng mọi mặt trước khi triển khai một công việc quan trọng, giống như người nông dân cần chuẩn bị đầm ao trước khi làm ruộng.

Kết luận

Câu ca dao "Làm ruộng thì phải đắp đìa" là một bài học kinh nghiệm quý báu về sự chuẩn bị và tầm nhìn xa. Nó mang giá trị thực tiễn cao trong sản xuất nông nghiệp và còn là lời răn dạy ý nghĩa về tư duy làm việc có kế hoạch cho mọi lĩnh vực.
# Lao động sản xuất # đĩa

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Khác # đánh cá # Quảng Ninh

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Vạn Đồn # đánh cá # Quảng Ninh