Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống tinh thần và xã hội phong kiến Việt Nam, nơi mà thân phận người phụ nữ thường gặp nhiều bất hạnh, đặc biệt trong chuyện tình duyên và hôn nhân. Hoa lan và hoa huệ là hai loài hoa đẹp, thường được dùng để biểu tượng hóa cho cái đẹp, cho sự thanh cao. Tuy nhiên, trong câu ca dao này, chúng lại mang một ý nghĩa hoàn toàn trái ngược, đó là sự héo tàn, khô héo vì nỗi sầu, vì tình duyên trắc trở. Sự đối lập giữa 'trong héo' và 'ngoài tươi' là một thủ pháp nghệ thuật dân gian đặc sắc, phản ánh thực trạng nhiều người phụ nữ dù đau khổ, tủi hận vẫn phải cố gắng giữ gìn khuôn phép, giữ gìn danh tiết bên ngoài. Họ không được phép bộc lộ nỗi đau của mình một cách công khai, mà phải che giấu nó bằng một vẻ ngoài bình thường, thậm chí là tươi tắn. Hoàn cảnh xã hội trọng nam khinh nữ, chế độ hôn nhân sắp đặt, sự ràng buộc của lễ giáo phong kiến đã khiến nhiều người phụ nữ rơi vào cảnh 'lấy chồng như canh bạc', phải chịu đựng những nỗi đau giằng xé, sự cô đơn trong chính ngôi nhà của mình.