Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ tục hát ghẹo của vùng dân ca Đông Anh, Hà Nội, một tục lệ hát đối đáp giữa nam và nữ trong các dịp lễ hội, sinh hoạt cộng đồng. Bối cảnh lịch sử là những làng quê Việt Nam xưa, nơi các chàng trai, cô gái có dịp gặp gỡ, tìm hiểu nhau. Đặc biệt, trong các lễ hội xuân, các đêm hát ghẹo thường diễn ra sôi nổi. Câu ca dao ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ, người phụ nữ ít có quyền chủ động trong tình yêu và hôn nhân. Tuy nhiên, họ vẫn tìm cách thể hiện khát vọng của mình, khẳng định giá trị bản thân. "Lồn vàng, bẹn ngọc" là cách nói ví von đầy ẩn ý, vừa tế nhị vừa táo bạo, thể hiện sự quý giá, trong trắng của người con gái, còn "đóc sơn son" là biểu tượng cho sự vững chắc, kiên trinh không gì lay chuyển nổi. Câu trả lời của người con gái lại càng thách thức hơn, dùng những hình ảnh ví von về bộ phận sinh dục nam như "lông mun", "dái trắc", "cặc xà cừ" để thể hiện sự tương xứng, đòi hỏi người bạn đời phải thật tài giỏi, xứng đáng mới được đáp lại. "Dừ hay mai" là cách nói ví von về sự gắn bó lâu dài hay chia tay.