Lọng rách giơ xương, còn sườn cũng lọng

Cha mẹ bên nào cũng trọng vừa hai

Lên non tìm chút sữa nai

Về đền ơn nhạc mẫu, khéo sinh ai đầu lòng.

Câu ca dao "Lọng rách giơ xương, còn sườn cũng lọng" là một lời than thở về hoàn cảnh khó khăn, nhưng ẩn chứa một bài học về đạo lý làm người sâu sắc.

Câu ca dao này phản ánh một thực tế trong đời sống nông nghiệp lúa nước của người Việt xưa. Chiếc lọng, hay còn gọi là tán, là vật dụng quen thuộc, dùng để che mưa, che nắng, thường được làm từ tre, nứa, lá. Khi chiếc lọng đã rách nát, chỉ còn bộ khung xương và phần sườn, nó biểu thị sự nghèo khó cùng cực, không có vật dụng gì đáng giá để sử dụng. Trong xã hội xưa, hoàn cảnh gia đình thường gắn liền với điều kiện vật chất. Người ta ví sự nghèo khó của bản thân hay gia đình như chiếc lọng rách, thể hiện sự cạn kiệt, không còn gì. Tuy nhiên, ngay cả trong cảnh cùng cực đó, người con vẫn luôn ghi nhớ công ơn trời biển của cha mẹ, đặc biệt là người mẹ đã mang nặng đẻ đau ("nhạc mẫu"), sinh thành ra mình ("sinh ai đầu lòng"). Lời ca thể hiện lòng hiếu thảo cao đẹp, dù bản thân có khốn khó đến đâu cũng không quên báo đáp công ơn. Việc lên non tìm "sữa nai" là một ẩn dụ cho sự gian nan, vất vả để tìm kiếm chút gì đó quý giá, dù nhỏ nhoi, mong đền đáp nghĩa tình.

Câu ca dao là lời than thân về cảnh nghèo khó nhưng đồng thời đề cao lòng hiếu thảo, biết ơn cha mẹ. Nó mang giá trị nhân văn sâu sắc, giáo dục con người về đạo lý làm con trong mọi hoàn cảnh.