Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này bắt nguồn từ kinh nghiệm sống và quan sát thực tế của người nông dân Việt Nam xưa, những người gắn bó mật thiết với chu kỳ của thời tiết và mùa vụ. Việc trông mưa để làm nông, trông nắng để phơi thóc, làm cỏ là những hoạt động thiết yếu. Sự trái ngang 'trông mưa thấy nắng, trông nắng gặp mưa' phản ánh những dự báo thời tiết không chính xác, những mùa màng thất bát do thiên tai, hoặc những nỗ lực không mang lại kết quả mong muốn. Phần thứ hai, 'buổi xuân xanh không gặp bạn, buổi chợ trưa hết người', lại nói lên sự lỡ làng trong các mối quan hệ xã hội và cơ hội giao lưu. 'Xuân xanh' là tuổi trẻ đẹp nhất, là thời điểm lý tưởng để kết bạn, tìm kiếm tri kỷ, nhưng lại không gặp được người tâm đầu ý hợp. 'Buổi chợ trưa hết người' là lúc phiên chợ đã tàn, không còn ai để giao dịch, trao đổi, thể hiện sự bỏ lỡ cơ hội kinh doanh, giao thương hoặc gặp gỡ. Tất cả những hình ảnh này đều phản ánh một thực tế cuộc sống đầy bất trắc, khi mà sự sắp đặt của con người thường không trùng khớp với quy luật tự nhiên hay sự vận động của xã hội, tạo nên những nuối tiếc khôn nguôi.