Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời từ thực tiễn đời sống sinh hoạt, giao tiếp của người Việt xưa, đặc biệt là trong môi trường làng xã nông nghiệp truyền thống. Trong bối cảnh xã hội mà con người sống quây quần, phụ thuộc lẫn nhau, những lời nói, tiếng rao, tiếng đồn có sức lan tỏa và ảnh hưởng rất lớn. "Miệng lằn, lưỡi mối" là những hình ảnh ẩn dụ sắc sảo, chỉ sự tổn thương cả về thể xác lẫn tinh thần do lời nói độc địa, lời dèm pha của người khác. Lưỡi con mối tuy nhỏ bé nhưng có thể gặm nhấm, phá hoại cây cối, công trình, tương tự như lời dèm pha có thể hủy hoại danh dự, hạnh phúc, mối quan hệ của con người. Việc "nào yên" cho thấy sự dai dẳng, không dứt của những lời lẽ đó, gây nên sự khổ sở, bứt rứt không nguôi. Câu ca dao thứ hai "Xa nhau cũng bởi láng giềng dèm pha" trực tiếp nói lên hậu quả của những lời dèm pha đó: sự chia lìa, rạn nứt trong các mối quan hệ, thậm chí là sự tan vỡ trong gia đình, tình làng nghĩa xóm. Điều này phản ánh quan niệm về "láng giềng" trong văn hóa Việt Nam, vừa là người gần gũi, thân thiết, vừa có thể là nguồn cơn của những rắc rối nếu thiếu sự khéo léo trong giao tiếp và sự bao dung.