Mồng năm chợ Ó

Quan họ dồn về

Hội vui lắm lắm

Chưa kịp đi tắm

Chưa kịp gội đầu

Trầu chửa kịp têm

Cau chưa kịp bổ

Miếng lành, miếng sổ

Miếng lại quên vôi

Người có yêu tôi

Thì người cầm lấy

Các anh đứng đấy

Thầy mẹ đứng đâu?

Mời lại xơi trầu

Mừng cho dâu mới

Mặt trời đã tối

Đám hội đã tàn

Ai có hồng nhan

Mang ra chơi hội

Dưới sông múa rối

Trên bãi trồng vừng

Một đấu, một thưng

Bằng nhau như tiện

Như tiện như tề

Kẻo thế gian chê

Chồng cao vợ thấp!

Tác phẩm "Mồng năm chợ Ó" là một bài ca dao dân ca trữ tình, thể hiện sinh hoạt văn hóa và đời sống tinh thần của người Việt xưa. Bài ca dao khắc họa không khí náo nhiệt của ngày hội xuân và những nét đẹp trong ứng xử, tình cảm lứa đôi.

Bài ca dao "Mồng năm chợ Ó" ra đời gắn liền với tục đi chợ ngày Tết và sinh hoạt văn hóa dân gian ở vùng Quan họ Bắc Ninh. Ngày mồng 5 tháng Giêng âm lịch là một ngày quan trọng trong dịp Tết Nguyên Đán, mọi người thường đi chợ để mua sắm, gặp gỡ, trao đổi và vui chơi. Chợ Ó (nay thuộc huyện Đông Anh, Hà Nội) xưa kia là một trung tâm giao thương sầm uất, nơi hội tụ nhiều hoạt động văn hóa, đặc biệt là hát Quan họ. Hình ảnh "quan họ dồn về" cho thấy sự gắn bó mật thiết giữa lễ hội, chợ phiên và loại hình nghệ thuật dân ca độc đáo này. Việc "chưa kịp tắm, chưa kịp gội đầu, trầu cau chưa kịp têm" thể hiện sự nô nức, hối hả của người đi chơi hội, muốn hòa mình vào không khí tưng bừng. Việc mời trầu "mừng cho dâu mới" thể hiện nét đẹp trong phong tục, thể hiện sự chia sẻ niềm vui và chúc phúc cho đôi uyên ương. Câu cuối "Chồng cao vợ thấp" phản ánh mong ước về sự cân bằng, hài hòa trong cuộc sống hôn nhân, một quan niệm thẩm mỹ và đạo đức truyền thống của người Việt xưa.

Bài ca dao không chỉ tái hiện sinh động không khí lễ hội mà còn thể hiện nét đẹp tâm hồn, ứng xử của người Việt. Nó ca ngợi tình yêu đôi lứa, tình làng nghĩa xóm và những ước mong về cuộc sống hạnh phúc, ấm no, hòa thuận.