Một giờ ra ngõ ngó trông

Ngó lên ngó xuống cũng không thấy chàng

Hai giờ ra đứng đầu làng

Ngó lên ngó xuống không thấy chàng chàng ơi

Ba giờ giả chước đi chơi

Gặp người tình tứ gởi đôi lời nhắn nhe

Bốn giờ gió ủ mây che

Tưởng dè gần bạn ai ngờ mà xa

Năm giờ dời gót về nhà

Ngồi khoanh tay lại vậy mà sầu bi

Sáu giờ đèn hạt lưu ly

Nghĩ đi nghĩ lại không thấy gì người thương

Bảy giờ dọn dẹp trong giường

Đặt lưng xuống chiếu thả thường chiêm bao

Tám giờ tim lửng, dầu hao

Khi đi khi ở biết bao nhiêu tình

Chín giờ nghĩ giận phận mình

Trách răng căn số của mình mần ri

Mười giờ còn biết nói chi

Trách cho con tạo phân ly nghĩa tình

Mười một giờ mây lạc trăng chênh

Ai làm bạn cũ bênh lênh sao đành

Mười hai giờ kêu thấu trời xanh

Ai làm chim tước bỏ nhành lan mai.

— Văn học dân gian Việt Nam
Tác phẩm ca dao "Một giờ ra ngõ ngó trông" là lời than thở, nỗi nhớ mong da diết của người con gái đối với người yêu xa cách. Bài ca dao khắc họa chân thực tâm trạng chờ đợi đầy khắc khoải, mỏi mòn qua từng canh giờ trong đêm.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Bài ca dao miêu tả hành động của cô gái từ "một giờ" đến "mười hai giờ" đêm, liên tục ngóng trông, đi lại, tự hỏi và suy nghĩ về người yêu không thấy. Cô gái đã trải qua cả một đêm dài chỉ để chờ đợi trong vô vọng.

Nghĩa bóng

Bài ca dao thể hiện nỗi nhớ thương sâu sắc và sự thủy chung son sắt của người con gái. Nó ngụ ý rằng tình yêu chân thành sẽ khiến người ta mong chờ trong vô vọng, đôi khi dẫn đến sự oán trách số phận, nhưng vẫn giữ trọn vẹn tình cảm.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Bài ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến xưa, khi mà các mối quan hệ tình cảm, đặc biệt là tình yêu đôi lứa, thường gặp nhiều trắc trở do sự ngăn cản của lễ giáo, gia đình hoặc do hoàn cảnh xa cách. Người con gái thường phải chờ đợi trong mỏi mòn, chịu đựng nỗi nhớ thương da diết. Sự ra đời của bài ca dao này phản ánh thực tế đời sống tinh thần của những người phụ nữ trong xã hội xưa, họ thường phải trải qua những đêm dài thao thức vì nhớ người yêu, vì những lo toan, dự cảm không lành trong tình yêu. "Một giờ ra ngõ ngó trông" không chỉ là nỗi nhớ của một cá nhân mà còn là tiếng lòng chung của nhiều người, thể hiện khát vọng về một tình yêu tự do, được gắn bó và không bị chia cắt bởi khoảng cách hay định kiến xã hội.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nói chuyện với bạn bè, nếu cảm thấy ai đó đang tương tư mong ngóng người yêu, mình có thể bảo: "Thôi, đừng có "một giờ ra ngõ ngó trông" mãi thế nữa, gọi điện hay nhắn tin cho người ta đi!""
Phân tích: Câu này được sử dụng để châm biếm nhẹ nhàng hoặc động viên một người đang quá trông ngóng người yêu. Nó ám chỉ sự mỏi mòn, vô vọng trong việc chờ đợi, khuyên người nói nên có hành động chủ động hơn thay vì chỉ chờ đợi trong vô vọng.

Kết luận

Bài ca dao "Một giờ ra ngõ ngó trông" có giá trị nghệ thuật cao với ngôn ngữ giản dị, hình ảnh giàu sức gợi. Nó thể hiện sâu sắc tâm trạng nhớ nhung, thủy chung và vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam xưa.

Bài viết liên quan