Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này phản ánh sâu sắc đời sống sinh hoạt và tâm tư tình cảm của người dân Việt Nam xưa, đặc biệt là những người phụ nữ nông thôn. "Mưa lâm thâm, ướt dầm lá cỏ" là hình ảnh quen thuộc trong canh tác nông nghiệp lúa nước, một cơn mưa dai dẳng có thể ảnh hưởng đến mùa màng, gây cảm giác ảm đạm, buồn bã. Trong bối cảnh xưa, người phụ nữ thường phải gánh vác nhiều công việc, từ đồng áng đến việc nhà, chăm sóc con cái. Khi không có người chồng, người cha hoặc người thân bên cạnh, họ thường phải tự mình xoay sở, vất vả hơn. Mái tóc dài, không được búi gọn gàng là một dấu hiệu cho thấy sự bận rộn, có thể là do lao động vất vả, hoặc do nỗi buồn, tâm trạng không vui làm quên đi việc chăm sóc bản thân. "Tóc bỏ ngang vai" còn có thể là ẩn dụ cho sự lỡ dở, dang dở trong cuộc đời người phụ nữ, có thể do chồng đi xa, mất sớm hoặc vì những biến cố khác trong cuộc sống. Câu ca dao này ra đời từ chính những trải nghiệm thực tế, chân thực đó, là tiếng lòng của những người phụ nữ phải chịu đựng cảnh cô đơn, thiếu thốn tình cảm.