Mười hai cửa biển chàng ơi

Chàng ở trong ấy thiếp tôi ngoài này

Nhạn ơi trăm sự nhờ mày

Ngậm thư đưa tới lầu tây cho chàng

Gửi thư chẳng thấy thư sang

Hay là chàng có phượng hoàng thì thôi

Chàng đừng ba chốn bốn nơi

Được người trong ấy phụ tôi ngoài này

Đoạn ca dao "Mười hai cửa biển" là lời nhắn gửi của người phụ nữ ở hậu phương gửi cho người chồng hoặc người yêu đang nơi xa trận mạc, chinh chiến. Lời ca dao thể hiện nỗi nhớ mong, sự lo lắng và tình cảm son sắt của người ở lại.

Tác phẩm này thuộc thể loại ca dao, một hình thức thơ ca dân gian trữ tình phổ biến trong đời sống tinh thần của người Việt xưa. Hoàn cảnh ra đời của câu ca dao này có thể gắn liền với những cuộc đi xa của người đàn ông trong xã hội phong kiến, như đi lính, đi phu phen, đi buôn bán xa xứ, hoặc tham gia các cuộc chiến tranh. "Mười hai cửa biển" không chỉ là hình ảnh tả thực về địa lý mà còn mang ý nghĩa tượng trưng cho sự rộng lớn, hiểm nguy, nơi cách trở đôi lứa. Lời nhắn gửi qua "nhạn" (chim nhạn) là một hình ảnh ước lệ quen thuộc trong văn chương cổ điển, thể hiện niềm tin vào sự truyền tin mau chóng và an toàn, dù biết rằng đó chỉ là một hy vọng mong manh. Sự xuất hiện của "phượng hoàng" ám chỉ đến một người phụ nữ khác, một mối nguy cơ về sự phản bội hoặc thay lòng đổi dạ, điều mà người phụ nữ ở nhà luôn lo sợ khi người đàn ông đi xa.

Câu ca dao là minh chứng cho vẻ đẹp tâm hồn, tấm lòng thủy chung son sắt của người phụ nữ Việt Nam. Nó mang giá trị nghệ thuật cao về ngôn ngữ giản dị, hình ảnh giàu sức gợi và cảm xúc chân thành.