Năm canh thở ngắn than dài

Gieo mình xuống sạp, lại ngồi trên mui

Nhìn sông chỉ thấy sông dài

Nhìn non non ngất, bóng người mù tăm

Năm canh thương bạn cả năm

Ruột xót gan héo như tằm rối tơ

Đoạn ca dao trên khắc họa tâm trạng buồn bã, cô đơn và nỗi nhớ nhung da diết của con người. Nó thể hiện nỗi lòng của những người phải xa cách người thân yêu, đặc biệt là trong những đêm dài không ngủ.

Đoạn ca dao này, với giọng điệu ai oán, khắc khoải, rất có thể ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến xưa, khi chiến tranh, loạn lạc hay lao dịch khiến nhiều người phải ly tán, xa cách gia đình, người thân. Những người đi biển, đi đồn điền, đi lính hoặc những người phụ nữ có chồng đi xa thường phải đối mặt với nỗi cô đơn và sự chờ đợi mòn mỏi. Cảnh sông dài, núi cao, bóng người mờ tăm là những hình ảnh quen thuộc trong đời sống sinh hoạt và tâm thức của người Việt, đặc biệt là những người sống ở các vùng sông nước hoặc miền núi, nơi con người thường phải đối diện với thiên nhiên hùng vĩ và đôi khi khắc nghiệt. Nỗi nhớ thương và sự khắc khoải được ví von với "tằm rối tơ" là một hình ảnh so sánh dân gian mang đậm tính sáng tạo, gợi tả sự rối bời, đau đớn trong tâm can.

Đoạn ca dao là một minh chứng cho nghệ thuật diễn đạt tâm trạng tinh tế của dân ca Việt Nam. Nó không chỉ thể hiện nỗi buồn cá nhân mà còn phản ánh những nỗi niềm chung của con người trong những hoàn cảnh ly biệt, thể hiện khát vọng sum vầy.