Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao "Nam Vang đi dễ khó về" ra đời trong bối cảnh lịch sử nhiều biến động của Việt Nam, đặc biệt là giai đoạn có sự giao lưu, di cư giữa Việt Nam và Campuchia. Nam Vang (nay là Phnom Penh) từng là trung tâm hành chính, kinh tế quan trọng, thu hút nhiều người Việt đến sinh sống, làm ăn buôn bán hoặc do hoàn cảnh lịch sử phải di cư sang. Tuy nhiên, hành trình từ một vùng đất xa lạ trở về quê hương không hề đơn giản. Xứ lạ phương Nam có thể có những phong tục, tập quán, ngôn ngữ khác biệt, và quan trọng hơn là khoảng cách địa lý xa xôi. Việc di chuyển thời xưa chủ yếu bằng đường thủy hoặc đường bộ, tốn kém thời gian, công sức và chi phí. Đặc biệt, những người nghèo khó, hoặc những người gặp biến cố trên đường đi, hoặc bị ràng buộc bởi công việc, nợ nần nơi xứ người thì việc "về" càng thêm phần gian nan, trắc trở. Câu ca dao là tiếng lòng của những người con xa xứ, vừa thể hiện thực tế khắc nghiệt của cuộc sống, vừa gói ghém nỗi nhớ quê hương cháy bỏng.