Này rìu này đục sẵn sàng

Này dây nảy mực, này chàng này cưa

Mái kia ai cất nên chùa

Đìnhnày ai dựng, nhà vua ai làm

Quán kia ai dựng bên đàng

Cầu này ai bắt sẵn sàng mà đi

Gỗ này bào để làm chi

Đóng bàn cho bậc nam nhi học hành

Một mai gặp bước công danh

Quan sang chức trọng, chớ khinh thợ thuyền

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao này là lời của người thợ thủ công xưa, thể hiện niềm tự hào về nghề nghiệp và khẳng định vai trò quan trọng của mình trong xã hội. Lời ca mang đậm tính chất tự sự và nhắn nhủ.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca dao liệt kê các công cụ lao động quen thuộc của người thợ mộc như rìu, đục, dây mực, cưa. Nó mô tả quá trình lao động tỉ mỉ để tạo ra các công trình kiến trúc và vật dụng cần thiết.

Nghĩa bóng

Nó đề cao giá trị lao động, khẳng định công sức của người thợ thuyền là nền tảng cho sự phát triển của xã hội, từ những công trình công cộng đến những vật dụng phục vụ học hành. Câu ca còn mang ý nghĩa giáo dục về sự biết ơn và tôn trọng những người lao động.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Đoạn ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi các nghề thủ công truyền thống phát triển mạnh mẽ. Nó phản ánh thực tế đời sống của người nông dân, những người không chỉ làm nông mà còn có các nghề phụ như mộc, xây dựng để phục vụ nhu cầu sinh hoạt và tâm linh. Việc xây dựng chùa chiền, đình làng, cầu cống, nhà cửa là những công trình quan trọng, đòi hỏi sự đóng góp to lớn của người thợ. Câu ca dao này có thể được cất lên trong các dịp lễ hội, hoặc trong quá trình lao động để khích lệ tinh thần, thể hiện sự gắn kết giữa người thợ và cộng đồng, đồng thời nhắc nhở thế hệ sau về công lao của tổ tiên. Nó cũng thể hiện sự phân công lao động trong xã hội, nơi mỗi người có một vai trò nhất định, và người thợ thuyền, dù không ở địa vị cao sang, vẫn có đóng góp thiết yếu.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nghe ai đó coi thường những người làm nghề chân tay, tôi thường nhớ đến câu 'Quan sang chức trọng, chớ khinh thợ thuyền'."
Phân tích: Câu này được dùng để nhắc nhở người nghe về giá trị và tầm quan trọng của lao động thủ công, tránh có thái độ khinh miệt. Nó thể hiện sự tôn trọng đối với mọi ngành nghề và người lao động.

Kết luận

Đoạn ca dao là bức tranh sinh động về đời sống lao động, là lời tri ân sâu sắc đối với người thợ. Nó ca ngợi vẻ đẹp của lao động, đề cao giá trị con người và truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
# Lao động sản xuất # thợ mộc

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Khác # đánh cá # Quảng Ninh

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Vạn Đồn # đánh cá # Quảng Ninh