Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao "Ngày mai mình ở tôi vìa, Phận tôi như cá dưới đìa sầu đôi" có lẽ ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến xưa, khi mà thân phận người dân, đặc biệt là phụ nữ, thường bị gò bó, lệ thuộc vào hoàn cảnh, gia đình và những định kiến xã hội. "Ở tôi vìa" có thể hiểu là ở nơi xa xứ, ly hương, hoặc ở một nơi không mong muốn, không thuộc về mình. Việc xa quê hương, xa gia đình, xa người thân yêu đã là nỗi buồn lớn, nay lại cộng thêm sự tù túng, giam hãm về tinh thần, nó khiến cho nỗi sầu càng thêm da diết. Hình ảnh "cá dưới đìa" là một hình ảnh ẩn dụ quen thuộc trong ca dao Việt Nam, biểu trưng cho sự nhỏ bé, yếu đuối, bị giới hạn về không gian sinh sống và hành động. Con cá sống trong đìa thường là môi trường chật hẹp, tù đọng, dễ bị khô cạn hoặc bị kẻ thù rình rập, không thể tung hoành như cá ở sông hay biển lớn. "Sầu đôi" là nỗi sầu nhân đôi, nỗi buồn kép. Nó có thể là nỗi buồn vì xa xứ, vì thân phận, vì sự cô đơn, vì không có tương lai tươi sáng. Hoàn cảnh ra đời của câu ca dao này gắn liền với thực tiễn cuộc sống của người lao động xưa, những người thường phải tha phương cầu thực, hoặc sống trong những cảnh ngộ éo le, không có quyền tự quyết định cuộc đời mình, và họ mượn hình ảnh thiên nhiên, cuộc sống để gửi gắm tâm tư, nỗi lòng.