Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời từ trong thực tiễn đời sống lao động sản xuất và sinh hoạt của người Việt xưa, đặc biệt là những người gắn bó với hoạt động buôn bán. Trong xã hội phong kiến, nghề nông được coi là gốc rễ, còn nghề buôn bán thường bị nhìn nhận với thái độ dè dặt, thậm chí là khinh miệt ("buôn bán" thường đi kèm với sự "lo toan", "bấp bênh"). Cuộc sống của người buôn bán thời xưa rất khó khăn, họ phải đối mặt với nhiều rủi ro như mất mùa, thiên tai ảnh hưởng đến nguồn hàng, sự cạnh tranh, sự bất ổn của thị trường, thuế má nặng nề, và sự giám sát chặt chẽ từ quan lại. Họ phải di chuyển nhiều, xa nhà, đối mặt với nguy hiểm trên đường đi, thiếu thốn tình cảm gia đình. "Ăn rồi ba bữa suốt ngày lo toan" là hình ảnh chân thực về gánh nặng cơm áo gạo tiền, về những tính toán thiệt hơn, về sự bất an thường trực trong tâm trí người làm nghề này. Nó phản ánh quan niệm của xã hội về nghề buôn và cả thực tế khắc nghiệt mà những người nông dân chọn con đường làm ăn xa xứ phải gánh chịu.