Nghề làm mỏ là nghề cực khổ

Dấn thân vào những chỗ hang sâu

Quanh năm cơm nắm nước bầu

Trời xanh mây biếc trên đầu biết chi

Dưới lò giếng lần đi từng bước

Đào khoét ra mới được đồng công

Suốt ngày cặm cụi lao lung

Than già, đá rắn cũng không quản gì

Tay cầm cuốc, mặt thì cúi gập

Lưng gò vào như gấp làm đôi

Loanh quanh xoay xở hết hơi

Tấm thân như hãm vào nơi ngục tù

Mãi đến lúc sương mù ngả bóng

Mới là giờ vội vã trèo lên

Trong ra non nước hai bên

Biết mình còn sống ở trên cõi trần.

— Văn học dân gian Việt Nam
Tác phẩm ca dao "Nghề làm mỏ là nghề cực khổ" là lời than thở về cuộc đời nhọc nhằn của người thợ mỏ. Bài ca dao khắc họa chân thực hiện thực lao động đầy gian lao, nguy hiểm trong lòng đất.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca dao miêu tả trực tiếp sự vất vả của người thợ mỏ, phải làm việc trong môi trường tối tăm, ẩm thấp, nguy hiểm nơi hang sâu, dưới lòng đất. Họ ăn uống tạm bợ, ngày đêm vùi đầu vào công việc khai thác, bất chấp sự khắc nghiệt của thiên nhiên và địa chất.

Nghĩa bóng

Bài ca dao không chỉ nói về nỗi khổ của người thợ mỏ mà còn là lời ngợi ca phẩm chất kiên cường, sự hy sinh thầm lặng của họ. Nó cho thấy giá trị lao động, sự cống hiến thầm lặng để làm giàu cho đất nước, dù cuộc sống cá nhân đầy gian truân.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Bài ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi nghề khai thác khoáng sản, đặc biệt là than đá, mới manh nha hoặc đang trong giai đoạn phát triển ban đầu, chủ yếu dựa vào sức lao động thủ công. Những người thợ mỏ thường là những người dân nghèo, lam lũ, phải dấn thân vào công việc hiểm nguy nơi hầm lò sâu thẳm để kiếm kế sinh nhai. Hoàn cảnh lao động khắc nghiệt, thiếu thốn trang thiết bị bảo hộ, nguy cơ tai nạn rình rập là những yếu tố hiển nhiên. Lời ca dao phản ánh chân thực cuộc sống của tầng lớp lao động dưới đáy xã hội, thể hiện sự cảm thông, xót xa trước những hy sinh thầm lặng của họ. Nó có thể được sáng tác trong quá trình lao động, là tiếng lòng của chính người thợ mỏ hoặc được dân gian phổ biến dựa trên những câu chuyện có thật về cuộc đời họ.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nói về những công việc nguy hiểm nhưng cần thiết, người ta có thể liên hệ với bài ca dao này."
Phân tích: Ví dụ, khi thảo luận về những người lính cứu hỏa, công nhân xây dựng trên cao hay công nhân hầm mỏ, ta có thể dùng bài ca dao như một cách nói ví von về sự vất vả, hy sinh của họ, dù công việc cụ thể có thể khác nhau.

Kết luận

Bài ca dao "Nghề làm mỏ là nghề cực khổ" là một bức tranh chân thực về cuộc đời người lao động. Tác phẩm mang giá trị nhân đạo sâu sắc, ca ngợi sức chịu đựng phi thường và khẳng định phẩm giá cao quý của con người.
# Lao động sản xuất # Than thân trách phận # thợ mỏ # Pháp thuộc

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Khác # đánh cá # Quảng Ninh

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Vạn Đồn # đánh cá # Quảng Ninh