Ngó lên tam sơn, nguồn cơn cảm động,

Ngó về tứ hải, biển rộng sông dài;

Ơi người tảo tần nuôi mẹ hôm mai,

Trong tâm ảo não, nhớ nhau hoài không quên.

Câu ca dao "Ngó lên tam sơn, nguồn cơn cảm động..." là một khúc ca dao giàu cảm xúc, thể hiện tình cảm sâu nặng của con người. Tác phẩm khắc họa nỗi nhớ thương và sự trân trọng đối với công ơn sinh thành, dưỡng dục.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, mà nền tảng kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên. Hình ảnh "tam sơn, tứ hải" không chỉ là cảnh vật thực tế mà còn là biểu tượng cho sự bao la, rộng lớn. "Tam sơn" có thể là ba ngọn núi quen thuộc ở một vùng quê nào đó, tượng trưng cho sự vững chãi, che chở. "Tứ hải" là bốn phương trời, tượng trưng cho sự mênh mông, vô tận. Sự kết hợp này tạo nên một không gian thẩm mĩ rộng lớn, làm nền cho tình cảm con người. "Tảo tần" là hình ảnh người mẹ Việt Nam lam lũ, một nắng hai sương, gánh vác mọi gánh nặng gia đình, nuôi con khôn lớn. "Nuôi mẹ hôm mai" trong một số dị bản lại mang ý nghĩa người con chăm sóc phụng dưỡng mẹ già, thể hiện đạo lý "trước sau như một", "thủy chung" mà cha ông ta luôn đề cao. "Trong tâm ảo não, nhớ nhau hoài không quên" diễn tả nỗi nhớ thương da diết, không nguôi ngoai giữa mẹ và con, hoặc giữa những người thân yêu xa cách. Câu ca dao này phản ánh chân thực đời sống sinh hoạt, tình cảm gia đình, đạo lý làm người trong xã hội phong kiến, nơi vai trò của gia đình và lòng hiếu thảo được đặt lên hàng đầu.

Câu ca dao là một minh chứng tiêu biểu cho nghệ thuật trữ tình dân gian, với cách sử dụng hình ảnh giàu sức gợi và ngôn từ mộc mạc. Nó mang giá trị tư tưởng sâu sắc về tình mẫu tử, lòng hiếu thảo và tình cảm gia đình.