Ngó lên trời mây bay vần vũ,

Ngó xuống âm phủ đủ mặt bá quan,

Ngó lên Nam Vang thấy cây trăm thước,

Nhìn sông Trước thấy sóng bủa lao xao,

Anh thương em ruột thắt gan bào,

Biết em có thương lại chút nào hay không?

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Ngó lên trời mây bay vần vũ..." là một lời than thở đầy cảm xúc của người phụ nữ trong tình yêu. Lời ca thể hiện nỗi nhớ thương, sự khắc khoải và nỗi bất an trong lòng khi yêu xa.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Người nói nhìn lên bầu trời mây mù mịt, nhìn xuống cõi âm với đủ các quan chức, nhìn sang Nam Vang thấy cây cao vút, nhìn dòng sông nước chảy xiết. Tất cả những hình ảnh hùng vĩ, bao la đó đều không bằng nỗi nhớ thương da diết dành cho người mình yêu.

Nghĩa bóng

Biện pháp cường điệu, so sánh thể hiện tình yêu sâu đậm. Dù đối diện với những cảnh tượng hùng vĩ hay đáng sợ, nỗi nhớ người yêu vẫn luôn hiện hữu. Câu ca thể hiện khao khát cháy bỏng được đáp lại tình cảm, mong người yêu cũng có tình cảm tương tự.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này thuộc loại ca dao than thân, yêu đương, thường được các cô gái trẻ hoặc những người đang yêu xa, yêu đơn phương hát lên trong lúc buồn bã, nhớ nhung. Trong xã hội xưa, đặc biệt là vùng nông thôn, việc đi làm ăn xa, lập nghiệp nơi đất khách quê người là phổ biến. Điều này dẫn đến những mối tình xa cách, chia ly. Cô gái ở nhà ngóng trông người yêu, lòng đầy lo lắng, bất an. Họ mượn hình ảnh thiên nhiên hùng vĩ, bao la như trời mây, âm phủ, hay những miền đất xa xôi như Nam Vang để thể hiện nỗi nhớ thương không giới hạn, bao trùm cả không gian và thời gian. Đồng thời, sự bất định của thời tiết (mây bay vần vũ), sự ghê rợn của cõi âm, sự xa xôi của đất khách, hay sự cuồn cuộn của dòng sông cũng phản ánh tâm trạng khắc khoải, bồn chồn, không yên của người đang yêu. Họ lo sợ tình cảm của mình không được đáp lại, hoặc sợ sự xa cách sẽ làm phai nhạt tình yêu.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Trong một buổi tối se lạnh, cô gái ngồi bên cửa sổ, nhìn ra bầu trời đêm đầy sao, lòng dâng lên nỗi nhớ người yêu đang đi làm ăn xa, cô khẽ cất tiếng hát câu ca dao này."
Phân tích: Cô gái dùng hình ảnh bầu trời rộng lớn để ví với nỗi nhớ bao la của mình, đồng thời bày tỏ sự mong ngóng, khắc khoải và cả chút bất an về tình cảm của người yêu ở phương xa.

Kết luận

Đây là một lời than thở chân thành, mộc mạc về nỗi nhớ thương trong tình yêu. Câu ca dao sử dụng hình ảnh giàu sức gợi, ngôn ngữ giản dị nhưng đầy sức lay động, thể hiện sâu sắc tâm trạng con người.
# Tình yêu đôi lứa # âm phủ # Nam Vang # sông Tiền

Bài viết liên quan