Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến Việt Nam, nơi người phụ nữ thường phải chịu nhiều bất công và ràng buộc bởi lễ giáo. Nghề trồng dâu nuôi tằm là một nghề phổ biến, gắn bó mật thiết với đời sống nông nghiệp và nghề dệt lụa của người Việt xưa. Cây dâu là nguồn sống, là tài sản quý giá, còn con tằm lại là yếu tố trực tiếp tạo ra sản phẩm. Hình ảnh con tằm ăn lá dâu đã trở thành một biểu tượng quen thuộc trong đời sống sinh hoạt và văn hóa dân gian. Khi con tằm ăn trụi lá dâu, người nông dân sẽ mất đi mùa màng, gặp khó khăn. Tương tự, trong cuộc sống, khi người phụ nữ gặp phải điều ngang trái, oan ức mà không thể nói ra, không thể trách cứ ai, họ mượn hình ảnh con tằm "phi nghĩa" (vô tình, không còn đạo lý) để diễn tả sự bất lực, bế tắc của mình. Con tằm ăn lá dâu một cách vô tình, không còn đoái hoài đến sự tồn tại của cây dâu, cũng giống như hoàn cảnh éo le, ngang trái đã khiến người phụ nữ rơi vào tình thế khó xử, oan khuất mà không ai hay, không ai hiểu, không ai có thể giúp đỡ.