Ngọn mía lau khô trồng trên bờ lộ,

Phải điệu can trường lội bộ đến đây.

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao 'Ngọn mía lau khô trồng trên bờ lộ, Phải điệu can trường lội bộ đến đây' là một lời than thở về sự gian truân, vất vả. Nó phản ánh thực tế cuộc sống của người lao động xưa.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca mô tả hình ảnh cây mía lau khô héo, mọc ven đường. Dù vậy, người ta vẫn phải "lội bộ", tức là đi bộ một quãng đường dài và khó khăn để đến được nơi nào đó, ẩn ý sự mệt mỏi và gian nan.

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng của câu ca là nói về sự kiên trì, bền bỉ vượt qua khó khăn. Dù con đường phía trước có gian khổ, hiểm trở (như đi bộ đường xa, bùn lầy), người ta vẫn phải cố gắng tiến lên, không nản lòng.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh đời sống nông nghiệp lúa nước của người Việt xưa. Mía lau là loại cây mọc hoang dã hoặc được trồng ven bờ ruộng, kênh mương. Việc trồng mía trên "bờ lộ" (con đường đất nhỏ, thường lầy lội khi mưa) cho thấy một vị trí không thuận lợi, dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết. "Lội bộ" là hình ảnh quen thuộc của những người nông dân, dân chài, thương hồ hay những người lao động nghèo phải di chuyển trên những quãng đường dài, đường sá còn hoang sơ, đầy bùn đất để mưu sinh, buôn bán hoặc thăm thân. Họ phải đối mặt với bao gian khó, vất vả, từ nắng mưa thất thường đến sự hiểm nguy trên đường. Câu ca thể hiện sự đồng cảm, chia sẻ với những kiếp người lao động lam lũ, phải gánh vác trên vai gánh nặng mưu sinh.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi thấy bạn mình than thở về quãng đường đi làm xa xôi, vất vả, tôi đã nói: "Cố lên bạn ơi, "ngọn mía lau khô trồng trên bờ lộ, phải điệu can trường lội bộ đến đây" đó!""
Phân tích: Trong trường hợp này, câu ca dao được dùng để an ủi, động viên người bạn đang gặp khó khăn trên con đường đi làm. Nó nhấn mạnh sự gian nan nhưng cũng ngụ ý sự kiên trì cần có để đạt được mục tiêu.

Kết luận

Câu ca dao thể hiện nghệ thuật tả thực giản dị nhưng sâu sắc. Nó ca ngợi phẩm chất kiên cường, ý chí vượt khó của con người Việt Nam trong hoàn cảnh khắc nghiệt. Đây là một lời động viên, khích lệ tinh thần.
# Tình yêu đôi lứa

Bài viết liên quan