Nhất cao là rú Hoành Sơn

Lắm hươu Bàn Độ, to 1ồn chợ Voi

Câu ca dao 'Nhất cao là rú Hoành Sơn, lắm hươu Bàn Độ, to 1ồn chợ Voi' là một áng thơ dân gian đặc sắc, phản ánh bức tranh thiên nhiên và đời sống lao động của nhân dân ta. Câu ca thể hiện sự trù phú, giàu có của vùng đất này.

Câu ca dao này có khả năng bắt nguồn từ vùng đất Hoành Sơn, thuộc tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam. Hoành Sơn là một dãy núi ăn lan ra biển, có vai trò quan trọng trong lịch sử phòng thủ quân sự và giao thương. 'Rú Hoành Sơn' ám chỉ sự hùng vĩ, uy nghiêm của thiên nhiên nơi đây. 'Bàn Độ' có thể là một địa danh thuộc vùng lân cận hoặc là cách gọi dân dã của một khu vực nào đó nổi tiếng với việc săn bắt hươu nai hoặc có nhiều hươu sinh sống. Hươu nai là sản vật quý, thường được dùng làm thực phẩm hoặc các bài thuốc dân gian, việc có 'lắm hươu' cho thấy sự phong phú của tài nguyên thiên nhiên. 'Chợ Voi' có lẽ là tên một ngôi chợ xưa, có thể là Chợ Nhe hoặc Chợ Trôi ở vùng Hà Tĩnh, hoặc một tên gọi khác tùy theo phương ngữ địa phương. 'To 1ồn' (tức là to lớn, đông đúc) miêu tả sự sầm uất, tấp nập của khu chợ, nơi diễn ra hoạt động trao đổi, buôn bán, cho thấy đời sống kinh tế nhộn nhịp và sự giao thương phát triển. Sự kết hợp giữa địa thế hiểm trở (núi non), tài nguyên thiên nhiên phong phú (hươu nai) và hoạt động kinh tế sôi động (chợ đông đúc) đã tạo nên một bức tranh toàn cảnh về một vùng đất trù phú, đáng tự hào, từ đó hình thành nên câu ca dao mang tính chất giới thiệu, ngợi ca quê hương.

Câu ca dao là một bức tranh thu nhỏ về cảnh quan và đời sống sinh hoạt của nhân dân vùng Hoành Sơn xưa. Nó không chỉ mang giá trị miêu tả mà còn chứa đựng niềm tự hào, yêu quê hương tha thiết. Giá trị nghệ thuật nằm ở cách sử dụng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh chân thực, gợi cảm.