Nhìn mương nhìn đập

Nhìn cây bắp trổ cờ

Núi sông dài thượt cánh cò

Công ai xẻ rãnh đắp bờ cho nên!

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Nhìn mương nhìn đập" là một bức tranh sinh động về cuộc sống lao động nông nghiệp Việt Nam. Nó thể hiện sự gắn bó mật thiết giữa con người với thiên nhiên và công sức vun đắp cho mảnh đất quê hương.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca dao mô tả cảnh quan quen thuộc của làng quê với những con mương, đập nước phục vụ tưới tiêu và cây bắp đang trổ cờ khoe sắc. Hình ảnh cánh cò bay lượn trên nền trời gợi lên sự thanh bình, rộng lớn của đất nước.

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng của câu ca dao là ca ngợi công lao to lớn của cha ông trong việc khai phá, xây dựng đất đai, mang lại cuộc sống ấm no. Đồng thời, nó còn là lời nhắc nhở về lòng biết ơn và phát huy truyền thống lao động, gìn giữ thành quả.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh nền nông nghiệp lúa nước lúa nước truyền thống của Việt Nam, nơi thủy lợi đóng vai trò tối quan trọng. "Mương" và "đập" là những công trình thủy lợi cơ bản, thể hiện sự ứng dụng tri thức dân gian trong việc điều tiết nước, phục vụ canh tác. Việc "xẻ rãnh", "đắp bờ" là hoạt động lao động quần chúng, đòi hỏi sự hợp tác, sức lực của nhiều người. Hình ảnh "cây bắp trổ cờ" và "cánh cò" là những nét chấm phá quen thuộc trong bức tranh làng quê Việt Nam, gợi lên sự trù phú, no đủ và không khí lao động sản xuất. Câu ca dao này phản ánh rõ nét tập quán sinh hoạt, lao động gắn liền với đồng ruộng, sông nước của người nông dân xưa, thể hiện sự tự hào về công sức lao động và khát vọng về một cuộc sống sung túc.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nhìn thấy một công trình thủy lợi lớn được xây dựng, ông bà ta thường nói: "Nhìn mương nhìn đập, nhìn cây bắp trổ cờ, núi sông dài thượt cánh cò, công ai xẻ rãnh đắp bờ cho nên!""
Phân tích: Câu này được sử dụng để gợi nhớ về công sức của những thế hệ đi trước đã xây dựng nên cơ sở hạ tầng, mang lại cuộc sống tốt đẹp cho thế hệ sau. Nó thể hiện sự biết ơn và trân trọng những thành quả lao động.

Kết luận

Câu ca dao không chỉ mang giá trị nghệ thuật độc đáo với hình ảnh chân thực, giản dị mà còn chứa đựng tư tưởng sâu sắc về công lao khai phá, xây dựng quê hương. Nó là bài học về lòng biết ơn và tinh thần lao động bền bỉ của dân tộc.
# Quê hương đất nước # núi sông # đập # trổ cờ # cánh cò # xẻ rãnh # đắp bờ

Bài viết liên quan