Nhớ cơn chung chiếu chung giường

Nhớ cơn chung lược, chung gương, chung phòng

Nhớ cơn chung gối, chung mùng

Loan ôm lấy phượng, phượng bồng lấy loan

Nhớ cơn nguyệt đổi sao tàn

Cùng nhau thu cúc xuân lan sánh bày

Liễu đông sánh với đào tây

Nước non chỉ nguyện rồng mây đá vàng …

Đoạn ca dao này là lời tự tình của người phụ nữ, thể hiện nỗi nhớ da diết về những kỷ niệm đẹp đẽ, nồng nàn bên người yêu. Lời ca như một bức tranh tình yêu thấm đẫm sự thủy chung và khát vọng đoàn viên.

Đoạn ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến xưa, khi mà quan niệm về hôn nhân và tình yêu còn nhiều ràng buộc, đặc biệt là đối với người phụ nữ. Tình yêu nam nữ thường phải trải qua những thử thách, cách trở như xa cách, chia ly do chiến tranh, lao động sản xuất hoặc do sự sắp đặt của gia đình. Trong hoàn cảnh đó, những lời ca dao thể hiện nỗi nhớ thương, khát vọng về một tình yêu đẹp đẽ, trọn vẹn, chung thủy như thế này trở nên vô cùng ý nghĩa. Nó phản ánh tâm tư, tình cảm của con người trước những biến cố của cuộc đời, đồng thời thể hiện khát vọng về hạnh phúc lứa đôi bền vững, vượt qua mọi thử thách. Hình ảnh "chung chiếu, chung giường", "chung lược, chung gương" cho thấy sự gần gũi, thân mật, là những điều thiêng liêng, quý giá trong đời sống vợ chồng, đặc biệt trong quan niệm của người xưa. Việc sử dụng các hình ảnh thiên nhiên như "thu cúc", "xuân lan", "liễu đông", "đào tây" cũng cho thấy sự ảnh hưởng của văn hóa nông nghiệp lúa nước, nơi con người luôn gửi gắm ước vọng vào thiên nhiên, mong cầu sự sinh sôi, nảy nở và hòa hợp.

Đoạn ca dao là một áng văn chương tình yêu đẹp, giàu cảm xúc, thể hiện khát vọng về một mối tình thủy chung, son sắt. Nghệ thuật ẩn dụ tinh tế cùng ngôn từ giàu hình ảnh đã góp phần tạo nên giá trị nghệ thuật và tư tưởng sâu sắc cho tác phẩm.