Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời từ trong chính cuộc sống lao động sản xuất nông nghiệp, gắn liền với cây ngô – một loại cây lương thực quan trọng trong đời sống người Việt xưa. Hoàn cảnh ra đời có thể là khi người nông dân dồn hết tâm sức, hy vọng vào vụ ngô, từ việc vun trồng, chăm sóc đến việc mong ngô đơm hoa kết hạt. Tuy nhiên, do những yếu tố khách quan như thiên tai (sâu bệnh, hạn hán, lũ lụt) hoặc sự phá hoại của con người (trộm cắp, phá hoại có chủ đích), công sức của họ bỗng chốc tan thành mây khói. Cảnh tượng ngô bị nhổ tung đầy đồng không chỉ là mất mát về vật chất (sản phẩm lao động) mà còn là sự tan vỡ của niềm hy vọng, gây nên nỗi đau tinh thần sâu sắc. "Ôm ngô mà héo cả lòng" diễn tả sự tuyệt vọng, đau đớn khi thành quả lao động, niềm tin bị tước đoạt. Nó phản ánh một phần thực tế khắc nghiệt của đời sống nông nghiệp, nơi người nông dân luôn phải đối mặt với nhiều rủi ro và bất trắc.