Nước đầu cầu, khúc sâu khúc cạn

Chèo qua Ngọc Trản đến vạn Kim Long

Sương sa, gió thổi lạnh lùng

Sóng xao, trăng lặn chạnh lòng nhớ thương

Câu ca dao "Nước đầu cầu, khúc sâu khúc cạn..." là một khúc ca dao trữ tình sâu lắng, thể hiện nỗi nhớ thương da diết. Tác phẩm là lời tâm tình của người chinh phụ hay người đi xa hướng về quê hương, người thương.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi giao thông chủ yếu dựa vào đường thủy. Các địa danh như Ngọc Trản, Vạn Kim Long thường gắn liền với những con sông lớn, những tuyến đường thủy huyết mạch của các vùng đất, đặc biệt là khu vực đồng bằng sông Hồng hoặc miền Trung. Việc đi lại trên sông nước tiềm ẩn nhiều nguy hiểm và vất vả: lúc nước chảy xiết, lúc cạn khô, lúc có sóng gió bất chợt. "Nước đầu cầu, khúc sâu khúc cạn" phản ánh chân thực những khó khăn này. Tập quán sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp gắn liền với sông nước, và việc đi buôn, đi xa cũng thường xuyên diễn ra trên các tuyến đường thủy. Do đó, hình ảnh con thuyền lênh đênh trên dòng nước trở thành biểu tượng cho những chuyến đi xa, cho sự cách trở, nỗi nhớ mong. "Sương sa, gió thổi lạnh lùng" hay "sóng xao, trăng lặn" là những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc, gợi lên cảm giác cô đơn, buồn tủi và càng làm nổi bật nỗi nhớ thương da diết của con người khi phải xa cách.

Câu ca dao là một tuyệt tác của nghệ thuật dân gian, sử dụng hình ảnh thiên nhiên và sông nước để diễn tả nỗi nhớ thương sâu sắc. Tác phẩm mang giá trị nhân văn cao, thể hiện tình cảm gắn bó, thủy chung trong tình yêu và sự nhớ nhung quê hương.