Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này thuộc thể loại "Ca dao dân ca", một thể loại văn học dân gian ra đời, tồn tại và phát triển trong đời sống lao động, sinh hoạt của nhân dân. Nó mang đậm dấu ấn của văn hóa, tâm hồn người Việt xưa. Trong bối cảnh xã hội phong kiến, việc bày tỏ tình cảm nam nữ thường bị gò bó, hạn chế bởi lễ giáo, gia phong. Do đó, những lời ca dao như thế này ra đời như một phương thức kín đáo để trao gửi tâm tư, tình cảm. "Nước non" là hình ảnh quen thuộc trong ca dao, thể hiện sự bao la, vĩnh cửu của thiên nhiên, qua đó nhân hóa và làm cho tình yêu trở nên bất diệt. Việc "trót hẹn hò" gợi lên một sự sắp đặt của định mệnh, một mối duyên tiền định mà con người chỉ còn biết chấp nhận và vun đắp. "Chữ vị" là một từ Hán Việt, chỉ tình nghĩa, tình cảm sâu nặng. Việc loay hoay "chữ vị là vì" thể hiện sự day dứt, trăn trở trong tình yêu. "Gió tuôn mạch nhớ" là hình ảnh ẩn dụ cho nỗi nhớ nhung da diết, không ngừng chảy trong lòng. Câu ca dao phản ánh quan niệm "trời sinh", "tiên đồng ngọc nữ" về tình yêu, đồng thời khuyên nhủ con người hãy mạnh dạn theo đuổi hạnh phúc của mình.