Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này có nguồn gốc sâu xa từ đời sống sinh hoạt và kinh nghiệm dân gian của người Việt xưa, đặc biệt là trong các mối quan hệ tình cảm đôi lứa có yếu tố xa cách hoặc chờ đợi. Hình ảnh "nước trong lu" gợi nhớ đến việc trữ nước sinh hoạt thời xưa, thường được đặt ở nơi khuất hoặc trong nhà. Lượng nước này thay đổi tùy thuộc vào việc sử dụng và việc bổ sung, phản ánh một sự biến động tự nhiên. Tương tự, "đèn ngoài vách" là ánh sáng từ ngọn đèn dầu, thứ ánh sáng mong manh, dễ bị gió thổi hoặc sắp tàn mà lu mờ, lúc tỏ lúc mờ. Cả hai hình ảnh này đều mang tính biểu tượng cho sự không ổn định, khó lường. Trong bối cảnh tình yêu, đặc biệt là những đôi lứa phải yêu xa, chờ đợi hoặc có sự ngăn cách, câu ca dao này ra đời như một lời tự vấn, một nỗi niềm day dứt về sự thủy chung. Nó thể hiện sự lo lắng rằng lời thề non hẹn biển, những lời yêu thương đã trao, liệu có còn nguyên vẹn sau những tháng ngày xa cách, hay sẽ phai nhạt dần như nước trong lu cạn dần, như ánh đèn leo lét tắt lịm. Nó cũng có thể phản ánh tâm trạng của người ở lại, luôn thấp thỏm, không yên khi người yêu đi xa, sợ rằng tình cảm sẽ thay đổi.