Ớ này em ơi! Em nghe cho kỹ

Xưa nay gái chẳng cưới chồng, trai không ở goá

Đoái thấy nàng xinh đà quá xinh

Buông lời vừa vỗ vế non

Nếu như nàng lo việc cháu con

Thời sao không kiếm nơỉ trao thân gửi thế

Trên đời bá công bá nghệ, dưới lại là tứ thứ tứ dân

Làm người sao khỏi chữ lương nhân

Mà nàng chịu để phòng không ở goá?

Sách có chữ rằng “phụ nhơn nan hoá”, ít kẻ yêu vì

Cho nên lấy phải phải luận phải suy, phải xem trong lóng đục

Đây đã phải thời phải lúc

Hay nàng còn cúc dục cù lao?

Để cho anh ngẩn ngơ ra vào

Thầm yêu trộm nhớ, dạ nào em bỏ anh!

— Văn học dân gian Việt Nam
Đây là một bài ca dao thể hiện tâm tư, tình cảm của người con trai khi yêu đơn phương một cô gái. Bài ca dao là lời giục giã, bày tỏ tình cảm chân thành và mong muốn được đáp lại.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Lời ca dao thể hiện sự thắc mắc của chàng trai khi thấy cô gái xinh đẹp mà vẫn còn độc thân. Chàng trai thẳng thắn hỏi cô gái rằng có phải vì cô còn đang lo cho gia đình, hay còn bận tâm điều gì khác mà chưa muốn kết hôn.

Nghĩa bóng

Qua lời hỏi, bài ca dao ngụ ý khuyên cô gái nên mạnh dạn đón nhận tình yêu. Nó thể hiện quan niệm tiến bộ về hôn nhân, không để những ràng buộc hay định kiến xã hội cản trở hạnh phúc lứa đôi.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này phản ánh một phần quan niệm về hôn nhân và gia đình trong xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là ở những vùng nông thôn. Thời xưa, việc lập gia đình thường diễn ra khá sớm, và quan niệm 'nam nữ thụ thụ bất thân' khá nặng nề. Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn tồn tại những khát khao về tình yêu đôi lứa chân thành. Lời ca dao cho thấy người con trai không chỉ bị thu hút bởi vẻ đẹp bên ngoài mà còn quan tâm đến hoàn cảnh, tâm tư của người con gái. Việc chàng trai thẳng thắn đặt vấn đề, mong cô gái sớm tìm được 'bến đỗ' có thể xuất phát từ mong muốn một cuộc sống ổn định, có con cháu sum vầy, vốn là mong ước chính đáng của nhiều người. Lời ca còn hé lộ một chút sự bất lực, yếu đuối khi yêu thầm, sợ cô gái sẽ bỏ lỡ cơ hội hạnh phúc.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi bạn bè trêu chọc một cô gái còn độc thân dù đã đến tuổi lấy chồng, có thể mượn lời bài ca dao để nói thay tâm trạng."
Phân tích: Câu này được dùng để diễn tả sự thắc mắc, đôi chút sốt ruột của người ngoài cuộc trước tình trạng hôn nhân của cô gái, ngụ ý mong cô sớm có tin vui hoặc tìm được ý trung nhân.

Kết luận

Bài ca dao là lời tỏ tình chân thành, thể hiện khát vọng về hạnh phúc lứa đôi. Nó mang giá trị nhân văn sâu sắc khi đề cao tình yêu và mong muốn con người được sống với hạnh phúc của mình, đồng thời cho thấy sự nhạy bén trong quan sát và thấu hiểu tâm lý con người.
# Tình yêu đôi lứa # Than thân trách phận # trao thân # trai gái # cúc dục # thợ mộc # thầy giáo # cù lao # chồng vợ # chăn trâu # nông phu # đối đáp # hát bè # thợ rèn # phụng loan # thầy thuốc # thầy pháp # đức hạnh # hạ bạc # hát bội # nhạc công # lái buôn

Bài viết liên quan