Phụ mẫu tồn bất khả viễn du

Anh có đi chơi đâu mà nghe trống công phu thì về

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Phụ mẫu tồn bất khả viễn du" là một lời răn dạy sâu sắc về đạo hiếu trong văn hóa Việt Nam. Nó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ở gần cha mẹ khi họ còn sống, thể hiện lòng kính trọng và trách nhiệm của con cái.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu này là: Khi cha mẹ còn sống thì con cái không được đi xa. "Phụ mẫu" là cha mẹ, "tồn" là còn sống, "bất khả" là không được, "viễn du" là đi xa.

Nghĩa bóng

Câu ca dao mang ý nghĩa bóng về trách nhiệm và bổn phận làm con, không chỉ là ở gần về mặt địa lý mà còn là sự quan tâm, chăm sóc. Nó khuyên nhủ con người ta hãy trân trọng khoảng thời gian bên cha mẹ khi họ còn tại thế, đừng để sau này hối tiếc.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca "Phụ mẫu tồn bất khả viễn du" bắt nguồn từ đạo lý "tam tòng tứ đức" trong Nho giáo, du nhập vào Việt Nam từ rất sớm và ăn sâu vào tiềm thức người Việt. Trong xã hội phong kiến xưa, gia đình và dòng tộc là nền tảng, cha mẹ là người sinh thành, nuôi dưỡng và giáo dục con cái. Vì vậy, bổn phận làm con là phải phụng dưỡng, chăm sóc cha mẹ, đặc biệt là khi cha mẹ còn sống. Việc đi xa thường gắn liền với những chuyến đi lao động, buôn bán hoặc tòng quân, có thể kéo dài và khiến con cái không thể thường xuyên ở bên cạnh cha mẹ. Hơn nữa, trong bối cảnh giao thông, liên lạc còn khó khăn, việc đi xa đồng nghĩa với việc xa cách lâu dài, khó bề chăm sóc khi cha mẹ già yếu hoặc gặp bệnh tật. Do đó, câu ca này ra đời như một lời khuyên, một lời răn dạy để con cái luôn ghi nhớ công ơn sinh thành, không rời xa cha mẹ khi họ còn cần sự hiện diện và chăm sóc của mình.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Cháu thấy bố mẹ ở nhà vất vả quá, con cái lớn rồi cũng nên ở gần để đỡ đần, đúng như câu 'Phụ mẫu tồn bất khả viễn du' vậy."
Phân tích: Câu này được dùng để khuyên người con nên trở về quê hương, ở gần cha mẹ để phụ giúp việc nhà và chăm sóc khi cha mẹ còn khỏe mạnh, thay vì mải mê làm ăn xa xứ.

Kết luận

Đây là lời răn dạy mang giá trị đạo đức sâu sắc, đề cao chữ hiếu, một trong những phẩm chất quan trọng nhất trong đạo làm người. Câu ca dao vẫn còn nguyên giá trị, nhắc nhở mỗi người con về trách nhiệm thiêng liêng đối với đấng sinh thành.
# Tình cảm gia đình, bạn bè # cha mẹ

Bài viết liên quan