Quả dưa trong héo ngoài tươi

Thương chàng như thể thương người lầu tây

Ai về đằng ấy, đằng này

Để đêm em nhớ, để ngày em thương

Yêu nhau đi nhớ về thương

Em về cái chốn buồng hương em nằm

Thấy chiếu mà chả thấy chăn

Thấy chỗ mình nằm chả thấy mình đâu

Câu ca dao "Quả dưa trong héo ngoài tươi" là một lời than thở, nỗi nhớ thương da diết của người con gái xa chồng hoặc người yêu. Bài ca dao thể hiện tâm trạng buồn tủi, cô đơn trong cuộc sống thiếu vắng người thương.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến xưa, khi mà việc hôn nhân thường do gia đình sắp đặt, và những người phụ nữ có thể phải chịu cảnh xa chồng hoặc người yêu do nhiều lý do như chiến tranh, mưu sinh, hoặc bị ép duyên. Hình ảnh "quả dưa trong héo ngoài tươi" là một hình ảnh ẩn dụ sinh động, phản ánh cuộc sống thực tế của người phụ nữ Việt Nam xưa. Khi người đàn ông đi xa, người phụ nữ ở nhà thường phải gánh vác việc gia đình, chăm sóc con cái, nhưng trong lòng lại cảm thấy trống vắng, cô đơn. Cuộc sống bên ngoài vẫn tiếp diễn, vẫn phải tỏ ra mạnh mẽ, tươi tắn, nhưng bên trong lại chất chứa nỗi buồn và sự nhớ nhung. 'Thương chàng như thể thương người lầu tây' gợi lên hình ảnh người phụ nữ quyền quý nơi lầu cao, nhưng vẫn mang nỗi buồn tương tư, thể hiện sự đồng cảm sâu sắc giữa hai cảnh ngộ. Các câu tiếp theo như 'Để đêm em nhớ, để ngày em thương' thể hiện nỗi nhớ không nguôi, ngày đêm quấn quýt. Câu cuối 'Thấy chiếu mà chả thấy chăn, Thấy chỗ mình nằm chả thấy mình đâu' diễn tả sự trống vắng tột cùng, nơi giường chiếu tuy quen thuộc nhưng thiếu vắng hơi ấm của người mình yêu thương, cảm giác lạc lõng, không còn thuộc về nơi chốn này.

Bài ca dao "Quả dưa trong héo ngoài tươi" là một kiệt tác ca dao dân ca, thể hiện tài năng quan sát và sự tinh tế trong diễn đạt tình cảm của người xưa. Nó không chỉ là lời than thở của cá nhân mà còn là tiếng lòng chung của nhiều người phụ nữ trong những hoàn cảnh tương tự.