Quê em sóng nước xanh xanh

Bán buôn tấp nập ghe mành liên miên

Từ ngày giặc Pháp cuồng điên

Bao vây đốt phá ghe thuyền nát tan

Chồng em đi biển thác oan

Con em bụng đói da vàng bọc thân

Sớm hôm em chạy tảo tần

Bữa khoai bữa sắn em lần nuôi con

Đá mòn nhưng dạ không mòn

Quê em còn khổ em còn đánh Tây

Tác phẩm "Quê em sóng nước xanh xanh" là một bài ca dao dân ca tiêu biểu, phản ánh chân thực cuộc sống của người dân vùng sông nước miền Trung dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Bài ca dao là lời than thân trách phận nhưng cũng là lời khẳng định ý chí kiên cường, bất khuất.

Bài ca dao này ra đời trong bối cảnh lịch sử đau thương của dân tộc Việt Nam, khi thực dân Pháp xâm lược và thiết lập ách đô hộ. Vùng đất miền Trung, đặc biệt là các tỉnh ven biển, có truyền thống đi biển, buôn bán trên sông nước. Cuộc sống sinh hoạt gắn liền với sông, biển, với những chiếc ghe mành, ghe bầu là phương tiện mưu sinh chính. Khi giặc Pháp đến, chúng không chỉ tước đoạt tài sản mà còn gây ra sự tàn phá khủng khiếp, đốt phá ghe thuyền, gây nên cảnh tang thương, mất mát. Hình ảnh "chồng em đi biển thác oan", "con em bụng đói da vàng" là minh chứng rõ nét cho sự khốn cùng, bần cùng hóa của người dân dưới thời Pháp thuộc. "Sớm hôm em chạy tảo tần" thể hiện sự lam lũ, nhẫn nhịn của người phụ nữ Việt Nam trong hoàn cảnh khắc nghiệt. Tuy nhiên, dù "đá mòn" (sự mòn mỏi, đau khổ kéo dài) nhưng "dạ không mòn" (tấm lòng, ý chí không hề suy suyển), khẳng định tinh thần bất khuất, sẵn sàng đứng lên chống giặc của nhân dân ta.

Bài ca dao "Quê em sóng nước xanh xanh" là một áng văn chương dân gian giàu giá trị. Nó không chỉ khắc họa sinh động bức tranh quê hương mà còn bộc lộ sâu sắc tâm hồn, ý chí và khát vọng của người Việt Nam trong đấu tranh giữ nước.