Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi các mối quan hệ tình cảm, đặc biệt là hôn nhân, thường chịu nhiều ràng buộc bởi lễ giáo, gia đình và hoàn cảnh. Xuất xứ của nó gắn liền với tục lệ, tập quán giao duyên của các đôi lứa thanh niên thời xưa. Khi chàng trai đến thăm cô gái, đó thường là một dịp quan trọng, có thể là để thưa chuyện, hoặc đơn giản là một cuộc gặp gỡ được mong chờ. Tuy nhiên, việc chàng trai "ra đây chẳng lẽ về luôn" cho thấy một sự ra đi đột ngột, không như mong đợi, có thể do áp lực từ gia đình, xã hội, hoặc một biến cố nào đó không cho phép hai người tiếp tục mối quan hệ. Chiếc khăn "xéo lại" không chỉ là vật dụng cá nhân mà còn là biểu tượng cho sự gấp gáp, vội vàng, có thể là sự chuẩn bị để che giấu nỗi buồn, hoặc là dấu tích của những lần gặp gỡ trước đó nay lại trở thành kỷ vật đau lòng. Việc "lệ tuôn em chùi" là hành động tự nhiên thể hiện nỗi buồn sâu sắc, sự tiếc nuối và có lẽ cả sự tủi phận của người con gái trước một tình yêu không trọn vẹn. Nó phản ánh thực tế cuộc sống, nơi mà tình yêu đẹp đôi khi phải nhường bước cho những định kiến, hoàn cảnh khắc nghiệt, để lại những câu ca dao day dứt, thấm đẫm nước mắt.