Ra đi lệ ứa hai hàng

Con thơ để lại cho chàng dưỡng nuôi

— Văn học dân gian Việt Nam
Hai câu ca dao "Ra đi lệ ứa hai hàng, Con thơ để lại cho chàng dưỡng nuôi" là lời than thở xé lòng của người vợ, người mẹ phải xa chồng, xa con. Lời ca diễn tả sâu sắc nỗi đau, sự day dứt khi chia ly.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca diễn tả cảnh người vợ, người mẹ khi phải ra đi, nước mắt tuôn rơi lã chã. Họ bịn rịn không muốn rời xa, nhưng vì hoàn cảnh éo le, buộc phải gửi gắm đứa con thơ bé bỏng lại cho người chồng (hoặc người thân khác) chăm sóc, nuôi dưỡng.

Nghĩa bóng

Câu ca thể hiện tình mẫu tử, tình nghĩa vợ chồng thiêng liêng, sâu nặng. Nỗi đau xa cách được khắc họa chân thực, đồng thời ngầm thể hiện sự hy sinh, đức hy sinh cao cả của người phụ nữ Việt Nam trong hoàn cảnh khó khăn, éo le.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này thường gắn liền với những hoàn cảnh chia ly đầy nước mắt trong lịch sử Việt Nam, đặc biệt là trong các cuộc chiến tranh, lao động xa xứ hoặc những biến cố xã hội khiến gia đình tan tác. Hình ảnh người vợ, người mẹ phải rời bỏ quê hương, xa con cái trong nỗi nhớ thương khôn nguôi là một hiện thực đau lòng đã từng tồn tại. Trong xã hội xưa, khi chiến tranh loạn lạc, người đàn ông thường phải tòng quân hoặc đi phu phen, còn người phụ nữ ở nhà gánh vác việc gia đình, chăm sóc con cái. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp người phụ nữ phải ra đi vì nhiều lý do khác nhau như thiên tai, đói kém, hoặc để tìm kế sinh nhai. Việc để lại con thơ cho chồng nuôi dưỡng thể hiện sự tin tưởng vào người bạn đời, đồng thời cũng là sự chấp nhận một thực tế nghiệt ngã. Câu ca là tiếng lòng của những người phụ nữ có số phận bi thương, là minh chứng cho tình cảm gia đình bền chặt, dù trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Trong một đám cưới có cô dâu phải theo chồng về nhà chồng ở xa, mẹ cô dâu xúc động nói: "Con đi rồi mẹ biết gửi gắm ai đây?", khiến mọi người nhớ đến câu ca dao "Ra đi lệ ứa hai hàng, Con thơ để lại cho chàng dưỡng nuôi"."
Phân tích: Câu nói của người mẹ, dù không hoàn toàn giống về ngữ cảnh, nhưng gợi lên cảm xúc tương đồng với câu ca dao. Nó diễn tả nỗi buồn, sự trống vắng khi con cái trưởng thành và rời xa vòng tay che chở của cha mẹ, tương tự như nỗi lòng của người mẹ trong ca dao khi phải xa con.

Kết luận

Lời ca dao là minh chứng cho sức lay động mãnh liệt của văn học dân gian. Nó thể hiện tình cảm gia đình thiêng liêng, nỗi đau chia ly và sự hy sinh cao cả của người phụ nữ, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc.
# Tình yêu đôi lứa

Bài viết liên quan