Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là ở các làng quê, nơi mà các hủ tục hôn nhân như tảo hôn, cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy, tảo hôn, hôn nhân sắp đặt, hôn nhân không dựa trên tình yêu thực sự vẫn còn phổ biến. Trong một xã hội mà quyền quyết định của người phụ nữ rất hạn chế, việc kết hôn thường do gia đình hai bên sắp đặt, đôi khi còn có cả sự ép buộc. Việc chàng trai "quyết để em luôn" sau khi ra khỏi làng có thể xuất phát từ nhiều lý do: có thể chàng bị gia đình ép duyên với người khác, hoặc có thể chàng đã có lời hứa hôn với người khác từ trước, hoặc đơn giản là chàng không còn tình cảm hoặc hoàn cảnh không cho phép hai người đến với nhau. Hành động "thò tay điểm chỉ" của người con gái không chỉ là một hành vi pháp lý mang tính hình thức trong việc xác nhận một sự vụ, mà còn ẩn chứa sự bất lực tột cùng. Trong thời đại mà chữ viết không phổ biến với phụ nữ, "điểm chỉ" là cách duy nhất để họ thể hiện sự đồng thuận hoặc phản đối một cách yếu ớt. Nước mắt tuôn rơi "ròng ròng" là biểu hiện chân thực nhất cho nỗi đau, sự mất mát tình yêu và hy vọng về một tương lai. Nó phản ánh một cách chân thực đời sống sinh hoạt, tập quán của người dân xưa, nơi mà tình yêu cá nhân thường phải nhường bước trước những quy tắc xã hội và ý muốn của gia đình.