Rạng ngày vác cuốc ra đồng

Tay cầm mồi lửa, tay dòng thừng trâu

Ruộng đầm nước cả bùn sâu

Suốt ngày cùng với con trâu cày bừa

Việc làm chẳng quản nắng mưa

Cơm ăn đắp đổi muối dưa tháng ngày

Ai ơi bưng bát cơm đầy

Biết công kẻ cấy người cày mấy nao!

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Rạng ngày vác cuốc ra đồng" là một bức tranh chân thực về cuộc sống lao động vất vả của người nông dân Việt Nam xưa. Tác phẩm khắc họa sinh động hình ảnh người nông dân với bao nỗi nhọc nhằn, gian truân trên đồng ruộng.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca diễn tả cảnh người nông dân thức dậy từ sớm tinh mơ, tay xách cuốc, tay dắt trâu ra đồng làm việc. Họ phải đối mặt với bùn lầy, nước ngập và làm việc cật lực suốt cả ngày dưới mọi điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Nghĩa bóng

Đây là lời ca ngợi đức tính cần cù, chịu khó, bám đất bám làng của người nông dân. Đồng thời, câu ca còn thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với công lao của họ, những người làm ra hạt gạo nuôi sống cả cộng đồng.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh nền nông nghiệp lúa nước truyền thống của Việt Nam, nơi cây lúa là cây lương thực chính và công cụ lao động chính là con trâu. Cuộc sống của người nông dân gắn liền với đồng ruộng, với "bán trâu, cày cốt" để có cái ăn. Họ phải làm việc quần quật từ sáng sớm đến tối mịt, bất kể nắng mưa, bão lũ. "Tháng ngày đắp đổi muối dưa" là cách nói về bữa ăn đạm bạc, thiếu thốn của người nông dân, chủ yếu dựa vào muối và rau dưa muối để qua ngày. "Bưng bát cơm đầy" là hình ảnh đại diện cho thành quả lao động, là hạt ngọc thực do bàn tay người nông dân làm ra. Câu ca thể hiện sự thấu hiểu, chia sẻ và trân trọng công sức của những người nông dân một nắng hai sương.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nhìn thấy mâm cơm trắng dẻo thơm, bà tôi thường mỉm cười và nói: "Nhờ ơn trời, lại nhớ công kẻ cấy người cày đấy con ạ.""
Phân tích: Bà dùng câu ca dao này để nhắc nhở con cháu về công lao vất vả của người nông dân đã làm ra hạt gạo. Câu nói thể hiện sự trân trọng và biết ơn đối với sản phẩm lao động nông nghiệp, gắn liền với hình ảnh hạt cơm trong bữa ăn hàng ngày.

Kết luận

Câu ca dao "Rạng ngày vác cuốc ra đồng" là một di sản văn hóa quý báu, thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc. Nó không chỉ khắc họa sinh động đời sống nông thôn mà còn đề cao phẩm chất lao động và lòng biết ơn.
# Lao động sản xuất # cày cấy # cày ruộng # con trâu # đồng ruộng

Bài viết liên quan

Ví dù theo lái xuống tàu

Thì em mới biết cá gầu có gai

Con bơn, con nhệch là hai

Con còng, con ghẹ, nó tài đào hang

Kể rằng cá đuối bơi ngang

Cái đuôi có điện ra đàng làm cao

Lại tăm con cá đuối sao

Nước lên cả nước gặp ngay cá ngần

Biển sâu lại có chướng ngầm

Cá ăn nó lượn ba lần nó ra

Cá Ông thì ở bể xa

Lưỡng long chầu nguyệt có ngà đôi bên

Lần đầu xuống bến xuống thuyền

Sao mà em biết nhãn tiền cá Ông

Ví dù em có sang sông

Thì em mới biết cá Ông chầu đền

Kể từ mặt biển kể lên

Chim, thu, nhụ, đé, vược hên nhất đời

Cá he ngậm nước bao giờ

Mà em dám nói đổ ngờ cá he

Kể cả con cá mòi he

Xương dăm vẫn mặc cứ le cho vào

Kể từ con cá chuồn hoa

Nó nhảy một cái qua ba lần thuyền

Kể từ con cá đối đen

Bắt được đi bán lấy tiền ăn chơi

Dưới bể có cả đồi mồi

Có con lợn bể nó bơi cả ngày

Kể cả con cá mó tày

Vàng xanh cả vẩy cả vây cũng mừng

Kể cả con mực, con nhưng

Cứ cầm cho chặt lưới thừng không buông

Con mực nhuộm đục cả luồng

Đón đuôi thả lưới mà buông đến cùng

Cá mập bơi lội vẫy vùng

Khoanh tay vược lộn ở vùng bể Đông

Kể từ cá mú, cá song

Cá nhung, cá cúng, cá hồng Áng Gai

Cá sông kể cũng rất tài

Cá mè, cá chép, ở khe ngọn nguồn

Trở giời nó mới lượn lên

Ví dù em ở đồng trên gần nguồn

Thì em mới biết nguồn cơn

Thì em mới biết cá rô, trê đồng

Bây giờ em chưa có chồng

Làm gì em biết thuộc lòng cá chim?

Bài ca dao là một bức tranh sinh động về thế giới các loài cá và sinh vật biển, được thể hiện qua lời của một cô gái. Bài ca dao sử dụng hình ảnh phong phú để n...

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Khác # đánh cá # Quảng Ninh

Em đây chính thực anh hùng

Em đi chắn lưới ở vùng Vạn Hoa

Chắn từ Cái Rồng mà ra

Chắn đến Xà Kẹp chắn qua Bãi Dài

Cái Bàn chắn từ Hòn Hai

Chắn sang Cây Khế, Cái Đài hai hôm

Vụng Đài thấp nước bồn chồn

Cửa Mô sóng vỗ đầu cồn lao xao

Rồi ra ta sẽ chèo vào

Lò Vôi chốn ấy ta vào chắn chơi

Sau thì ta sẽ nghỉ ngơi

Ta chèo vào phố đậu chơi mấy ngày

Chắn quanh cái khúc sông này

Chỗ nào thấp nước ta nay làm chuồng

Em đây ngỏ thực anh tường

Để anh biết thực mọi đường chắn đăng.

Đây là một đoạn trích ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện hình ảnh người phụ nữ mạnh mẽ, đảm đang và có ý chí trong lao động, giữ gìn cuộc sống.

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Vạn Đồn # đánh cá # Quảng Ninh