Ru con, con ngủ đi thôi

Mẹ còn đi học kiếm đôi ba vần

Muốn tròn bổn phận công dân

Mà không biết chữ trăm phần nhuốc nhơ

Câu ca dao "Ru con, con ngủ đi thôi..." là lời tâm tình của người mẹ, thể hiện khát vọng học vấn và ý thức trách nhiệm công dân. Nó phản ánh một phần nét đẹp trong đời sống văn hóa dân tộc Việt Nam xưa.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi mà việc học hành, chữ nghĩa còn rất hạn chế, đặc biệt là đối với phụ nữ. Nền văn minh lúa nước đòi hỏi người nông dân phải có kiến thức để canh tác, nhưng trường lớp chính quy lại không phổ biến, chủ yếu là học tại nhà hoặc các lớp học nhỏ lẻ. Người phụ nữ, ngoài việc chăm lo gia đình, con cái, còn phải gánh vác nhiều công việc đồng áng, nên thời gian dành cho việc học càng ít ỏi. Tuy nhiên, họ vẫn ý thức được tầm quan trọng của việc biết chữ để hiểu biết, để không bị lạc hậu, để làm tròn trách nhiệm của mình với xã hội. "Trăm phần nhuốc nhơ" không chỉ là nỗi xấu hổ cá nhân mà còn là sự bất lực, thiệt thòi khi không thể tham gia sâu vào các hoạt động xã hội, không thể hiểu hết các quy định, luật lệ của làng xã hay của triều đình.

Đây là lời ca dao mang giá trị nhân văn sâu sắc, đề cao khát vọng học vấn và ý thức trách nhiệm. Nó cho thấy sự tiến bộ trong tư tưởng của người Việt xưa, đặc biệt là sự trân trọng tri thức và vai trò của người phụ nữ.